Μελέτη: λιγότερα social media βελτιώνουν τον ύπνο και τη συγκέντρωση των εφήβων

Μια νέα μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το κράτος, δείχνει ότι ο περιορισμός της χρήσης των social media μπορεί να έχει άμεσα και ορατά οφέλη για τους εφήβους. Οι συμμετέχοντες που μείωσαν τον χρόνο τους στις πλατφόρμες ανέφεραν καλύτερο ύπνο, χαμηλότερη καθημερινή πίεση και μεγαλύτερη ευκολία συγκέντρωσης στο σχολείο.

Η έρευνα βασίστηκε σε περισσότερες από 300 οικογένειες από διαφορετικές περιοχές της χώρας. Τα συμπεράσματά της δημοσιοποιούνται την ώρα που η βρετανική κυβέρνηση εξετάζει αυστηρότερες παρεμβάσεις για την πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με ιδιαίτερη έμφαση στις ηλικίες κάτω των 16 ετών.

Πώς σχεδιάστηκε η μελέτη

Οι ερευνητές ζήτησαν από τις οικογένειες να εφαρμόσουν στο σπίτι μία από τρεις διαφορετικές μορφές περιορισμού. Στόχος ήταν να διαπιστωθεί ποια πρακτική είναι πιο εύκολο να τηρηθεί και ποια συνδέεται με τις πιο αισθητές αλλαγές στην καθημερινότητα των παιδιών.

• Η πρώτη ομάδα εφάρμοσε νυχτερινή αποχή από τα social media, από τις 9 το βράδυ έως τις 7 το πρωί.
• Η δεύτερη ομάδα διέγραψε εντελώς τις εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης από τις συσκευές.
• Η τρίτη ομάδα όρισε ανώτατο όριο χρήσης 15 λεπτών την ημέρα για κάθε εφαρμογή.

Με αυτό τον τρόπο, οι ειδικοί δεν μέτρησαν μόνο τον συνολικό χρόνο οθόνης. Εξέτασαν επίσης πώς η πρόσβαση στις εφαρμογές επηρεάζει τον ύπνο, την οικογενειακή συνύπαρξη και τη λειτουργία των εφήβων μέσα στη σχολική ημέρα.

Τι φάνηκε στην καθημερινότητα του σπιτιού

Στις οικογένειες που εφάρμοσαν τη νυχτερινή απαγόρευση, οι βραδινές ώρες περιγράφηκαν ως πιο ήρεμες. Οι γονείς ανέφεραν λιγότερες εντάσεις γύρω από το κινητό και περισσότερο χρόνο για κοινές δραστηριότητες μέσα στο σπίτι.

Παράλληλα, φάνηκε ότι οι συζητήσεις ανάμεσα σε γονείς και παιδιά έγιναν πιο εύκολες. Η απομάκρυνση από τις εφαρμογές πριν από τον ύπνο δημιούργησε, σε αρκετές περιπτώσεις, έναν πιο σταθερό ρυθμό στην οικογενειακή ρουτίνα.

Ορισμένες οικογένειες σημείωσαν ότι η αλλαγή ενσωματώθηκε σχετικά γρήγορα στην καθημερινότητά τους. Σύμφωνα με τις αναφορές τους, μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες ο περιορισμός είχε γίνει συνήθεια, χωρίς να απαιτείται συνεχής διαπραγμάτευση ή επιτήρηση.

Αυτό το στοιχείο έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή δείχνει ότι ένα μέτρο δεν χρειάζεται να είναι υπερβολικά σύνθετο για να αποδώσει. Όταν ο κανόνας είναι καθαρός και σταθερός, φαίνεται πως είναι πιο πιθανό να εφαρμοστεί στην πράξη.

Οφέλη σε ύπνο, άγχος και σχολική συγκέντρωση

Οι ίδιοι οι έφηβοι ανέφεραν ότι κοιμόντουσαν καλύτερα όταν περιόρισαν τη χρήση των social media. Πολλοί δήλωσαν ότι πήγαιναν για ύπνο νωρίτερα, κοιμούνταν πιο ποιοτικά και ξυπνούσαν περισσότερο ξεκούραστοι.

Ταυτόχρονα, καταγράφηκε βελτίωση και στο πώς ένιωθαν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η μειωμένη έκθεση στις πλατφόρμες συνδέθηκε με χαμηλότερα επίπεδα στρες και με αίσθημα μεγαλύτερης ηρεμίας.

Ιδιαίτερα έντονο ήταν το εύρημα που αφορούσε τη συγκέντρωση στο σχολείο. Για πολλούς μαθητές, η μικρότερη ενασχόληση με ειδοποιήσεις, βίντεο και συνεχή ροή περιεχομένου μείωσε τους περισπασμούς και βοήθησε στην παρακολούθηση του μαθήματος.

Η βελτίωση αυτή δεν περιορίστηκε μόνο στη διάρκεια της διδασκαλίας. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης ότι τους ήταν πιο εύκολο να οργανώσουν το διάβασμα και τις υποχρεώσεις τους, καθώς ένιωθαν ότι η προσοχή τους δεν διακοπτόταν διαρκώς.

Ποια μορφή περιορισμού είχε τα πιο ισχυρά αποτελέσματα

Η πιο έντονη συνολική βελτίωση παρατηρήθηκε στην ομάδα που αφαίρεσε πλήρως τις εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι έφηβοι πέρασαν περισσότερο χρόνο με φίλους και συγγενείς, ενώ μειώθηκε και ο συνολικός χρόνος μπροστά στις οθόνες.

Η πλήρης απομάκρυνση των εφαρμογών φάνηκε να λειτουργεί ως ένα σαφές και εύκολα κατανοητό όριο. Χωρίς τη συνεχή παρουσία των ειδοποιήσεων και του περιεχομένου, αρκετοί συμμετέχοντες δήλωσαν ότι ένιωθαν μεγαλύτερο έλεγχο στον χρόνο τους.

Αντίθετα, το ημερήσιο όριο των 15 λεπτών αποδείχθηκε πιο δύσκολο να τηρηθεί. Πολλοί έφηβοι το βρήκαν περιοριστικό με τρόπο που δημιουργούσε επιπλέον ένταση, καθώς έπρεπε να αποφασίζουν διαρκώς πότε και πώς θα χρησιμοποιήσουν τον διαθέσιμο χρόνο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, το συγκεκριμένο μέτρο δεν μείωσε ουσιαστικά την ενασχόληση με τις οθόνες. Κάποιοι νέοι στράφηκαν σε άλλες συσκευές ή σε πλατφόρμες όπου δεν ίσχυαν οι ίδιοι περιορισμοί, μειώνοντας έτσι την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης.

Γιατί τα ευρήματα συνδέονται με τη δημόσια συζήτηση

Η δημοσιοποίηση της μελέτης συμπίπτει με την εξέταση νέων κυβερνητικών μέτρων για τα social media και τους ανηλίκους. Στο Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται ήδη στο τραπέζι το ενδεχόμενο απαγόρευσης πρόσβασης για άτομα κάτω των 16 ετών, ένα θέμα που προκαλεί έντονη συζήτηση.

Δείτε Επίσης

Τι είναι το “fawning” στους εφήβους και πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς

Μέρος των γονέων θεωρεί ότι μια πιο αυστηρή πολιτική είναι αναγκαία για την προστασία της ψυχικής υγείας και της καθημερινότητας των παιδιών. Άλλοι, ωστόσο, εκφράζουν επιφυλάξεις, κυρίως επειδή φοβούνται ότι ένας απόλυτος αποκλεισμός θα μπορούσε να επηρεάσει την κοινωνική ζωή των εφήβων.

Η υπουργός Liz Kendall ανέφερε ότι τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν όσα πολλές οικογένειες υποστηρίζουν εδώ και καιρό. Όταν τα παιδιά περνούν λιγότερο χρόνο στα social media, κοιμούνται καλύτερα, συγκεντρώνονται περισσότερο και διαθέτουν περισσότερο χρόνο για φίλους και οικογένεια.

Παράλληλα, δόθηκαν στη δημοσιότητα και στοιχεία για τους τρόπους με τους οποίους ανήλικοι παρακάμπτουν τους ηλικιακούς ελέγχους στο διαδίκτυο. Αν και περίπου ένας στους τέσσερις εφήβους 11 έως 17 ετών δήλωσε ότι έχει χρησιμοποιήσει VPN, μόνο μικρό ποσοστό ανέφερε ότι το έκανε ειδικά για να ξεπεράσει περιορισμούς ηλικίας.

Η συνηθέστερη μέθοδος αποφυγής των ελέγχων αποδείχθηκε πολύ πιο απλή: η δήλωση ψευδούς ημερομηνίας γέννησης. Το στοιχείο αυτό ενισχύει τη συζήτηση για πιο αξιόπιστα εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας στις ψηφιακές πλατφόρμες.

Τι μπορούν να κρατήσουν οι οικογένειες

Η μελέτη δεν περιορίζεται στη γενική διαπίστωση ότι ο υπερβολικός χρόνος στα social media μπορεί να επιβαρύνει τους εφήβους. Προσφέρει πιο πρακτικά δεδομένα για το τι συμβαίνει όταν ο περιορισμός εφαρμόζεται στην πράξη, μέσα στο σπίτι και στην καθημερινή ρουτίνα.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι ακόμη και σχετικά απλές παρεμβάσεις μπορούν να έχουν μετρήσιμη επίδραση. Οι βραδινές ώρες φαίνεται να είναι ιδιαίτερα κρίσιμες, καθώς επηρεάζουν άμεσα τον ύπνο, τη διάθεση της επόμενης ημέρας και τη δυνατότητα συγκέντρωσης στο σχολείο.

Συνολικά, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η μείωση της χρήσης social media δεν αφορά μόνο τη μείωση του χρόνου μπροστά στην οθόνη. Συνδέεται με καλύτερο ύπνο, πιο ήρεμη καθημερινότητα, περισσότερη επαφή με το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον και καλύτερη λειτουργία στις σχολικές υποχρεώσεις.