Τα μωρά μπορεί να «μαθαίνουν» να προτιμούν λαχανικά ήδη από τη μήτρα, δείχνει μελέτη με λάχανο και καρότο

Η εικόνα είναι γνώριμη σε πολλά σπίτια: ένα νήπιο «μετρά» με το βλέμμα το μπρόκολο στο πιάτο, ενώ οι γονείς προσπαθούν να το πείσουν να δοκιμάσει έστω μία μπουκιά. Νέα δεδομένα, όμως, δείχνουν ότι ένα μέρος αυτής της προτίμησης ή αποστροφής μπορεί να έχει αρχίσει να διαμορφώνεται πολύ πριν από το παιδικό καρεκλάκι.

Ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την καθηγήτρια Nadja Reissland στο Ηνωμένο Βασίλειο παρακολούθησε μωρά που εκτέθηκαν στις γεύσεις του λάχανου (kale) ή του καρότου προς το τέλος της εγκυμοσύνης. Οι αντιδράσεις τους καταγράφηκαν πριν από τη γέννηση, ξανά λίγες εβδομάδες μετά, και αργότερα στην ηλικία των τριών ετών.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Developmental Psychobiology με τίτλο Do Human Fetuses Form Long-Lasting Chemosensory Memories?, υποστηρίζει ότι είναι πιθανό να σχηματίζεται μια είδους «μνήμη γεύσης/οσμής» ήδη από την ενδομήτρια ζωή. Αυτή η πρώιμη εξοικείωση φαίνεται να σχετίζεται με μεγαλύτερη αποδοχή συγκεκριμένων λαχανικών χρόνια αργότερα.

Πώς ελέγχθηκε η ενδομήτρια έκθεση σε λάχανο (kale) και καρότο

Στο πρωτόκολλο της έρευνας, έγκυοι γυναίκες έλαβαν κάψουλες που περιείχαν σκόνη από λάχανο (kale) ή καρότο στους τελευταίους μήνες της κύησης. Στόχος ήταν να υπάρξει ελεγχόμενη έκθεση σε συγκεκριμένη γεύση/οσμή, χωρίς να αλλάξει συνολικά το μοτίβο διατροφής.

Οι ερευνητές κατέγραψαν αρχικά τις εκφράσεις των εμβρύων με υπερηχογράφημα. Στη συνέχεια, παρακολούθησαν τα ίδια παιδιά μετά τη γέννηση και, πιο πρόσφατα, στην ηλικία των τριών ετών, όταν τους παρουσιάστηκαν οι οσμές των δύο λαχανικών.

Σύμφωνα με την καθηγήτρια Reissland, το επαναλαμβανόμενο μοτίβο ήταν ότι τα παιδιά έδειχναν πιο θετική στάση απέναντι στο λαχανικό στο οποίο είχαν εκτεθεί κατά την εγκυμοσύνη. Η ίδια ερμηνεύει το εύρημα ως ένδειξη ότι η έκθεση σε μια γεύση στην ύστερη κύηση μπορεί να σχετίζεται με μακρόχρονη χημειοαισθητηριακή μνήμη.

Τι έδειξαν οι αντιδράσεις στην ηλικία των τριών ετών

Όταν τα παιδιά έφτασαν περίπου τα τρία χρόνια, το μοτίβο αποδοχής φάνηκε να ακολουθεί την ενδομήτρια έκθεση. Τα νήπια των οποίων οι μητέρες είχαν λάβει κάψουλες με λάχανο (kale) έδειξαν μεγαλύτερη αποδοχή της οσμής του λάχανου και μικρότερο ενδιαφέρον για το καρότο.

Αντίστροφα, στα παιδιά που είχαν εκτεθεί ενδομήτρια στο καρότο καταγράφηκε μεγαλύτερη θετικότητα προς την οσμή του καρότου. Η Reissland ανέφερε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις στην ομάδα του λάχανου παρατηρήθηκαν ακόμη και χαμόγελα, κάτι που ξεχωρίζει επειδή τα πικρά φυλλώδη λαχανικά συχνά δεν είναι εύκολα αποδεκτά από μικρά παιδιά.

Παράλληλα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το δείγμα στην ηλικία των τριών ετών ήταν πολύ μικρό (12 παιδιά). Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα κρίθηκαν συνεπή με προηγούμενες παρατηρήσεις της ίδιας ομάδας πριν από τη γέννηση και στη βρεφική ηλικία.

Τι γνωρίζουμε για το αμνιακό υγρό και την «εξοικείωση» του εμβρύου

Η παρακολούθηση στα τρία χρόνια «κουμπώνει» με προηγούμενη δουλειά της ομάδας που είχε χρησιμοποιήσει 4D υπερηχογραφήματα στις 32 και 36 εβδομάδες κύησης. Όταν οι μητέρες κατανάλωναν λάχανο (kale), τα έμβρυα έτειναν να εμφανίζουν εκφράσεις που περιγράφηκαν ως «γκριμάτσα/κλάμα».

Όταν το τεστ επαναλήφθηκε λίγες εβδομάδες αργότερα, οι γκριμάτσες μειώνονταν ελαφρά, κάτι που ερμηνεύτηκε ως πιθανή ένδειξη εξοικείωσης με την πικρή γεύση. Η λογική είναι ότι, με επαναλαμβανόμενη έκθεση, μειώνεται η ένταση της αρχικής αντίδρασης.

Σε προηγούμενα πειράματα της ίδιας συνεργασίας έχει επίσης αναφερθεί ότι αρωματικές/γευστικές ενώσεις από τρόφιμα όπως το καρότο και το λάχανο (kale) μπορούν να εντοπιστούν στο αμνιακό υγρό περίπου 20 λεπτά μετά την κατανάλωσή τους από την έγκυο. Δεδομένου ότι το έμβρυο καταπίνει και εισπνέει αμνιακό υγρό, μπορεί να εκτίθεται επανειλημμένα στις οσμές και τις γεύσεις της μητρικής διατροφής.

• Η έκθεση γίνεται μέσω ενώσεων που περνούν στο αμνιακό υγρό.
• Η επανάληψη της επαφής μπορεί να οδηγεί σε εξοικείωση.
• Η εξοικείωση ενδέχεται να σχετίζεται με μεταγενέστερη αποδοχή οσμών/τροφών.

Δείτε Επίσης

Απογαλακτισμός μωρού: Πρακτικές συμβουλές για τις πρώτες στερεές τροφές

Πιθανές προεκτάσεις για διατροφή στην εγκυμοσύνη και δημόσια υγεία

Η Dr Beyza Ustun-Elayan από το Πανεπιστήμιο του Cambridge σημείωσε ότι τέτοιου τύπου ευρήματα ανοίγουν νέα πεδία σκέψης για πρώιμες διατροφικές παρεμβάσεις. Η υπόθεση είναι ότι οι γεύσεις της μητρικής διατροφής στην εγκυμοσύνη μπορούν να «ρυθμίζουν» διακριτικά τις μελλοντικές αντιδράσεις των παιδιών απέναντι σε τρόφιμα.

Ο Dr Benoist Schaal από το Γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας (CNRS) ανέφερε ότι τα αποτελέσματα ενισχύουν την ιδέα πως τα ανθρώπινα έμβρυα μπορούν να αισθανθούν γεύσεις από τη διατροφή της μητέρας και ότι αυτή η πρώιμη εμπειρία ενδέχεται να έχει διάρκεια. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη να εξεταστούν περισσότερες οσμηρές ουσίες και διαφορετικές κατηγορίες τροφίμων.

Η Reissland έχει εκτιμήσει ότι η έκθεση των εμβρύων σε ποικιλία υγιεινών τροφίμων θα μπορούσε, μακροπρόθεσμα, να έχει θετικές προεκτάσεις για τη δημόσια υγεία. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στην ιδέα χορήγησης καψουλών σκόνης λαχανικών ως πρακτική λύση, καθώς ορισμένες εθελόντριες δυσκολεύτηκαν με χυμούς (αρνήθηκαν ή δεν μπορούσαν να τους καταναλώσουν).

Έχει επίσης τεθεί η σκέψη ότι μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να προσαρμοστεί σε διαφορετικές διατροφικές κουλτούρες. Ως παράδειγμα, έχει αναφερθεί η Ιαπωνία, όπου η κατανάλωση ψαριού είναι υψηλή: αν η ενδομήτρια εξοικείωση αφορά τρόφιμα που θεωρούνται υγιεινά σε κάθε κουλτούρα, τότε ενδέχεται να επηρεάζονται αντίστοιχα και οι μελλοντικές επιλογές.

Τα όρια της έρευνας και η προειδοποίηση για την πίεση στις εγκύους

Παρότι τα ευρήματα είναι ενδιαφέροντα, η ίδια η Reissland τονίζει ότι μέχρι στιγμής βασίζονται σε μικρές ομάδες και ότι απαιτούνται πολύ μεγαλύτερες μελέτες για να αξιολογηθεί πόσο ισχυρά και γενικεύσιμα είναι. Ερωτήματα παραμένουν για το μέγεθος του αποτελέσματος, τη διάρκειά του και το κατά πόσο μεταφράζεται σε πραγματική κατανάλωση τροφών (και όχι μόνο σε αντίδραση στην οσμή).

Η ερευνήτρια προειδοποίησε επίσης να μη μετατραπούν τέτοιες ενδείξεις σε μια νέα πηγή ενοχής για τις μέλλουσες μητέρες. Όπως έχει επισημάνει, οι έγκυοι ήδη αντιμετωπίζουν αρκετές πιέσεις και η συζήτηση πρέπει να παραμείνει ρεαλιστική.

Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι η υγιεινή διατροφή στην εγκυμοσύνη παραμένει σημαντική και ότι, αν επιβεβαιωθεί πως η ενδομήτρια εξοικείωση διευκολύνει την αποδοχή υγιεινών τροφών αργότερα, αυτό θα μπορούσε να αξιοποιηθεί με προσεκτικό τρόπο.