Πανελλήνιες 2026: Πέρα από τους βαθμούς – πώς να προστατεύσουμε την ψυχική υγεία των εφήβων μας

Η πρόσφατη τραγωδία στην Ηλιούπολη, με την απώλεια δύο 17χρονων κοριτσιών, έχει συγκλονίσει την ελληνική κοινωνία και έχει ανοίξει μια οδυνηρή αλλά απαραίτητη συζήτηση: Πόσο καλά γνωρίζουμε τι συμβαίνει στον εσωτερικό κόσμο των παιδιών μας; Με τις Πανελλήνιες εξετάσεις να πλησιάζουν και την πίεση να κορυφώνεται, η ανάγκη για εγρήγορση είναι μεγαλύτερη από ποτέ.

Τι είναι η «ΚΛΙΜΑΚΑ» και ποιος ο ρόλος της;

Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι ένας μη κερδοσκοπικός, κοινωνικός φορέας (ΜΚΟ) που δραστηριοποιείται στην παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας και στην υλοποίηση προγραμμάτων κοινωνικής ενσωμάτωσης. Μεταξύ άλλων, λειτουργεί το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών και την 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία – 1018.

Με αφορμή τα πρόσφατα γεγονότα, η ΚΛΙΜΑΚΑ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Τα στοιχεία για το πρώτο τετράμηνο του 2026 είναι ανησυχητικά, δείχνοντας αύξηση των αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών στις ηλικίες 15 έως 19 ετών. Η οργάνωση τονίζει ότι η αυτοκτονικότητα δεν είναι ένα τυχαίο γεγονός, αλλά μια πολυπαραγοντική διαδικασία που μπορεί να προληφθεί αν αναγνωριστεί εγκαίρως.

Το «Καζάνι» των Πανελληνίων: Άγχος και Προσδοκίες

Για πολλούς εφήβους, οι Πανελλήνιες βιώνονται ως ένας αγώνας «ζωής ή θανάτου». Η κοινωνική πίεση, οι προσδοκίες των γονέων και ο φόβος της αποτυχίας δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα άγχους.

Η συμβουλή της ΚΛΙΜΑΚΑ: Η ψυχική δυσφορία στην εφηβεία συχνά «κρύβεται». Ένα παιδί μπορεί να μην πει ποτέ «θέλω βοήθεια», αλλά να εκφράσει το αδιέξοδό του μέσα από την απομόνωση ή τη συναισθηματική απορρύθμιση.

Πώς να διαχειριστείτε τις προσδοκίες ως γονείς:

1. Αποσυνδέστε την αξία του παιδιού από τον βαθμό: Το παιδί σας δεν είναι ο βαθμός του στη Φυσική ή την Έκθεση. Πρέπει να νιώθει ότι η αγάπη σας είναι δεδομένη, ανεξαρτήτως αποτελέσματος.
2. Αποφύγετε τις συγκρίσεις: Φράσεις όπως «ο ξάδερφός σου διάβαζε περισσότερο» αυξάνουν το αίσθημα ανεπάρκειας.
3. Δημιουργήστε «ζώνες αποσυμπίεσης»: Ενθαρρύνετε μικρά διαλείμματα χωρίς συζητήσεις για την ύλη των εξετάσεων.

Σημάδια SOS: Τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς

Η κατάθλιψη στους εφήβους δεν μοιάζει πάντα με τη θλίψη των ενηλίκων. Συχνά εκδηλώνεται ως εκνευρισμός ή επιθετικότητα. Οι γονείς πρέπει να είναι «συναισθηματικοί ντετέκτιβ» και να παρατηρούν τις εξής αλλαγές:

1. Αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες

• Διαταραχές ύπνου: Αυπνία ή, αντίθετα, υπερβολική υπνηλία (το παιδί «κρύβεται» στον ύπνο).
• Διατροφικές αλλαγές: Απότομη απώλεια ή πρόσληψη βάρους.

2. Κοινωνική απόσυρση

Αν το παιδί σταματήσει να επικοινωνεί με φίλους, κλείνεται στο δωμάτιό του για ώρες και παρατάει δραστηριότητες που παλαιότερα του έδιναν χαρά (ανηδονία), αυτό είναι ένα ισχυρό σήμα κινδύνου.

3. Λεκτικές ενδείξεις και «Αποχαιρετισμοί»

Προσοχή σε φράσεις όπως:

• «Δεν έχει νόημα να προσπαθώ άλλο».
• «Σύντομα δεν θα σας ενοχλώ πια».
• «Όλα θα ήταν καλύτερα αν δεν ήμουν εδώ». Επίσης, η ξαφνική τακτοποίηση εκκρεμοτήτων ή το να χαρίζει το παιδί αγαπημένα του αντικείμενα είναι σοβαρή ένδειξη αυτοκαταστροφικού ιδεασμού.

4. Πτώση των επιδόσεων ή πλήρης απάθεια

Όταν ένα παιδί που ήταν συνεπές, ξαφνικά «παραιτείται» από το διάβασμα, δεν είναι απαραίτητα τεμπελιά. Μπορεί να είναι η άμυνά του απέναντι σε μια επώδυνη ψυχική κατάσταση.

Πρακτικές συμβουλές για την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας

Ως γονείς, δεν χρειάζεται να είστε ψυχολόγοι, αλλά χρειάζεται να είστε παρόντες.

• Ακούστε χωρίς να κρίνετε: Όταν το παιδί εκφράζει φόβο, μην απαντάτε με το κλασικό «μην αγχώνεσαι, δεν είναι τίποτα». Για το παιδί, είναι κάτι. Πείτε: «Καταλαβαίνω ότι δυσκολεύεσαι, είμαι εδώ για σένα».
• Μειώστε το στίγμα: Μιλήστε ανοιχτά για την ψυχική υγεία. Δείξτε ότι το να ζητάμε βοήθεια από ειδικό είναι δείγμα δύναμης, όχι αδυναμίας.
• Προσέξτε το δικό σας άγχος: Τα παιδιά λειτουργούν ως «καθρέφτες». Αν εσείς τρέμετε για το αποτέλεσμα των εξετάσεων, το παιδί θα το εισπράξει ως δική του αποτυχία να σας ικανοποιήσει.

Συμπέρασμα: Η ζωή είναι μεγαλύτερη από τις εξετάσεις

Η ΚΛΙΜΑΚΑ υπενθυμίζει ότι η πρόληψη είναι μια δυναμική διαδικασία. Οι τραγωδίες στην Ηλιούπολη και τα αυξανόμενα ποσοστά δυσφορίας στους νέους το 2026 μας καλούν να επαναπροσδιορίσουμε τις προτεραιότητές μας.

Καμία σχολή και κανένας βαθμός δεν αξίζει περισσότερο από την ψυχική ισορροπία και τη ζωή ενός παιδιού. Αν παρατηρήσετε ανησυχητικά σημάδια, μη διστάσετε. Η έγκαιρη παρέμβαση σώζει ζωές.

---

Χρειάζεστε βοήθεια;

• Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία – ΚΛΙΜΑΚΑ: 1018 (24 ώρες το 24ωρο)
• Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών & Εφήβων: 116111