Εφηβική αγωνία (teen angst): σημάδια, αιτίες και πώς να στηρίξετε τον/την έφηβο/η

Αν το παιδί σας, που παλιά μιλούσε εύκολα, τώρα δείχνει κακόκεφο, απομακρυσμένο ή «αρπάζεται» με το παραμικρό, είναι φυσικό να αναρωτιέστε τι έχει αλλάξει. Η εφηβεία συχνά φέρνει έντονες μετακινήσεις στη διάθεση και μια επικοινωνία που άλλοτε ρέει και άλλοτε μοιάζει να μπλοκάρει.

Ένα επίπεδο «αγωνίας» θεωρείται συχνό στην ανάπτυξη. Παρ’ όλα αυτά, για πολλούς γονείς το δύσκολο σημείο είναι να ξεχωρίσουν τι είναι αναμενόμενο και τι ίσως δείχνει ότι το παιδί χρειάζεται επιπλέον στήριξη.

Ο Δρ Ravi Lukha εξηγεί ότι οι αλλαγές της εφηβείας επηρεάζουν το σώμα, τη σκέψη και το συναίσθημα, κάτι που μπορεί να κάνει τη συμπεριφορά πιο απρόβλεπτη. Δεν σημαίνει ότι «κάνατε κάτι λάθος»—σημαίνει ότι το παιδί σας περνά μια απαιτητική φάση ανάπτυξης.

Τι είναι η εφηβική αγωνία;

Καθώς ξεκινά η εφηβεία, πολλοί γονείς παρατηρούν πιο έντονες αντιδράσεις, απότομες εναλλαγές διάθεσης ή λιγότερη διάθεση για χρόνο με την οικογένεια. Ο Δρ Ravi σημειώνει ότι, σε ένα βαθμό, αυτό είναι αναμενόμενο.

Ένας λόγος είναι ότι ο προμετωπιαίος φλοιός (prefrontal cortex), που σχετίζεται με την επεξεργασία και τη ρύθμιση των συναισθημάτων, συνεχίζει να αναπτύσσεται. Παράλληλα, οι ορμονικές αλλαγές μπορούν να κάνουν τα συναισθήματα να μοιάζουν «πιο δυνατά» και τις αντιδράσεις πιο άμεσες.

Με απλά λόγια: ο/η έφηβος/η μαθαίνει ακόμη πώς να διαχειρίζεται αυτό που νιώθει, ενώ ταυτόχρονα ζητά περισσότερη ανεξαρτησία.

Σημάδια εφηβικής αγωνίας που αξίζει να παρατηρείτε

Η εφηβική αγωνία μπορεί να εμφανιστεί με συμπεριφορές που δοκιμάζουν την υπομονή και τα όρια μιας οικογένειας. Μερικά συχνά σημάδια είναι:

• Καβγάδες που φαίνεται να ξεκινούν «από το πουθενά».
• Απότομη αλλαγή διάθεσης από καλή σε κακή, χωρίς εμφανή αιτία.
• Δυσανάλογες αντιδράσεις σε απλά αιτήματα ή υπενθυμίσεις.
• Δοκιμή ορίων (π.χ. κάπνισμα, αλκοόλ, επιστροφή αργότερα από την ώρα που έχει συμφωνηθεί).

Αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να είναι μέσα στο φάσμα του «τυπικού» της εφηβείας. Αυτό που βοηθά είναι να παρατηρείτε τη συχνότητα, την ένταση και τη διάρκεια, αλλά και το αν επηρεάζεται η καθημερινή λειτουργικότητα (σχολείο, ύπνος, σχέσεις, ενδιαφέροντα).

Πότε η αγωνία μπορεί να δείχνει βαθύτερη δυσκολία;

Δεν είναι όλες οι αλλαγές ίδιες. Ο Δρ Ravi επισημαίνει ότι κάποιες συμπεριφορές μπορεί να σχετίζονται με μια βαθύτερη δυσκολία ή με ένα θέμα υγείας που δεν έχει αναγνωριστεί ακόμη—και τότε μπορεί να χρειάζεται πρόσθετη υποστήριξη.

Αν ανησυχείτε, η έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας είναι μια πράξη φροντίδας, όχι υπερβολή. Η υποστήριξη από επαγγελματία υγείας μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο επιδείνωσης και να βοηθήσει τον/την έφηβο/η να μάθει πρακτικές στρατηγικές αντιμετώπισης.

Μπορεί να σας βοηθήσει να κρατάτε σημειώσεις με συγκεκριμένα παραδείγματα (πότε ξεκίνησε, τι αλλάζει, πόσο συχνά συμβαίνει, τι φαίνεται να το πυροδοτεί). Αυτή η εικόνα είναι χρήσιμη σε μια συζήτηση με επαγγελματία.

Δείτε Επίσης

Smashed: Γιατί η πρόληψη της ανήλικης κατανάλωσης αλκοόλ ξεκινά από την εκπαίδευση

Συμπτώματα που χρειάζονται περισσότερη προσοχή

Παρακάτω είναι ενδείξεις που αξίζει να συζητήσετε με τον/την έφηβο/η και, αν επιμένουν ή είναι έντονες, με επαγγελματία υγείας.

Πιθανά συμπτώματα κατάθλιψης που αξίζει να προσέχετε

• Δυσκολία στη συγκέντρωση.
• Υπερβολική εξάρτηση από το κινητό.
• Κοινωνική απόσυρση.
• Δυσκολία στον ύπνο (π.χ. να αποκοιμηθεί).
• Συνεχόμενη πεσμένη διάθεση.
• Συχνό κλάμα.
• Αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες.

Πότε να απευθυνθώ σε επαγγελματία;

Όταν οι αλλαγές επιμένουν, όταν υπάρχει ανησυχία για διάθεση/άγχος, δυσκολίες με το φαγητό, χρήση ουσιών ή όταν η συμπεριφορά βάζει σε κίνδυνο το παιδί ή άλλους. Η αναζήτηση βοήθειας μπορεί να γίνει προληπτικά, χωρίς να περιμένετε να «φτάσει στα άκρα».