Συνηθισμένες κακές συμπεριφορές και πώς να τις χειριστείτε

Η δύσκολη συμπεριφορά μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία και συνήθως δεν προκύπτει τυχαία. Πίσω από την αγένεια, την ανυπακοή ή τα συχνά ξεσπάσματα μπορεί να κρύβονται έντονα συναισθήματα, ανάγκη για όρια, δυσκολία στην επικοινωνία ή πίεση από το περιβάλλον.

Η έγκαιρη παρέμβαση έχει σημασία. Όσο πιο νωρίς αναγνωρίζονται τα μοτίβα συμπεριφοράς, τόσο πιο εύκολο είναι να καλλιεργηθούν δεξιότητες όπως ο αυτοέλεγχος, η ενσυναίσθηση και ο σεβασμός.

Πώς να διαβάζετε τη συμπεριφορά του παιδιού

Μια αρνητική αντίδραση δεν σημαίνει πάντα ότι το παιδί «είναι δύσκολο». Συχνά δείχνει ότι δυσκολεύεται να διαχειριστεί απογοήτευση, θυμό, άγχος ή αίσθημα αδικίας.

Πριν από οποιαδήποτε συνέπεια, βοηθά να εξετάζετε τι προηγήθηκε. Πότε εμφανίζεται η συμπεριφορά, με ποιους ανθρώπους, σε ποιες συνθήκες και τι φαίνεται να την πυροδοτεί είναι ερωτήματα που μπορούν να οδηγήσουν σε πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση.

Ασέβεια: τι μπορεί να σημαίνει και τι να κάνετε

Όταν ένα παιδί μιλά απότομα, απαντά με θράσος ή δείχνει συστηματική αγένεια προς ενήλικες, χρειάζεται άμεση αλλά ήρεμη παρέμβαση. Η αντίδραση είναι πιο χρήσιμη όταν γίνεται σύντομα μετά το περιστατικό, χωρίς φωνές και δημόσια έκθεση.

Η συζήτηση πρέπει να εστιάζει όχι μόνο στο τι είπε, αλλά και στο γιατί το είπε. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το παιδί μπορεί να νιώθει πίεση, θυμό ή δυσφορία απέναντι σε συγκεκριμένο πρόσωπο και να μην ξέρει πώς να το εκφράσει σωστά.

Η στάση των ενηλίκων λειτουργεί ως πρότυπο. Η χρήση του «παρακαλώ», του «ευχαριστώ» και ο σταθερά σεβαστικός τρόπος ομιλίας μέσα στο σπίτι δίνουν στο παιδί ένα σαφές παράδειγμα για το πώς χτίζονται οι καθημερινές σχέσεις.

Ανυπακοή και δυσκολία στην ακρόαση

Η ανυπακοή δεν σημαίνει πάντα πρόθεση πρόκλησης. Μερικά παιδιά αποσπώνται εύκολα, άλλα δυσκολεύονται να επεξεργαστούν γρήγορα τις οδηγίες και άλλα δοκιμάζουν συστηματικά τα όρια.

Αν το παιδί αγνοεί επανειλημμένα οδηγίες ή συνεχίζει κάτι που του ζητήθηκε να σταματήσει, είναι σημαντικό να απομακρυνθεί για λίγο από την κατάσταση και να ηρεμήσει. Η αποφόρτιση βοηθά περισσότερο από μια έντονη αντιπαράθεση εκείνη τη στιγμή.

Έπειτα, χρειάζεται σαφής εξήγηση: γιατί η συμπεριφορά του ήταν προβληματική, πώς επηρεάζει τους άλλους και τι περιμένετε να κάνει διαφορετικά την επόμενη φορά. Εξίσου σημαντικό είναι να του δίνεται χώρος να εκφράσει τι ένιωσε και γιατί δυσκολεύτηκε να ακούσει.

• Δώστε σύντομες και καθαρές οδηγίες.
• Ζητήστε οπτική επαφή πριν μιλήσετε.
• Επιβραβεύστε άμεσα τη συνεργασία.
• Αποφύγετε τις συνεχείς επαναλήψεις χωρίς συνέπεια.

Αίσθηση δικαιώματος και έλλειψη ευγνωμοσύνης

Η επιθυμία των γονιών να προσφέρουν στα παιδιά τους όσα χρειάζονται είναι φυσική. Όταν όμως ένα παιδί συνηθίζει να παίρνει σχεδόν τα πάντα χωρίς προσπάθεια ή αναμονή, μπορεί να ενισχυθεί η αίσθηση ότι όλα του οφείλονται.

Η καλλιέργεια ευγνωμοσύνης και υπευθυνότητας ξεκινά από μικρές καθημερινές πρακτικές. Το παιδί μπορεί να μάθει να αποταμιεύει μέρος από το χαρτζιλίκι του, να περιμένει για κάτι που θέλει και να συμμετέχει σε απλές υποχρεώσεις του σπιτιού.

Χρήσιμη είναι και η επαφή με δράσεις προσφοράς. Η συμμετοχή σε εθελοντικές δραστηριότητες ή η βοήθεια προς άλλους ανθρώπους μπορεί να ενισχύσει την κατανόηση ότι οι ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων έχουν επίσης αξία.

Ξεσπάσματα θυμού μετά τη νηπιακή ηλικία

Τα ξεσπάσματα είναι αναμενόμενα στα πολύ μικρά παιδιά, όμως όσο μεγαλώνουν χρειάζεται σταδιακά να μαθαίνουν πιο ήπιους τρόπους διαχείρισης της ματαίωσης. Οι φωνές, το κλάμα, η γκρίνια ή το επίμονο μούτρωμα δεν πρέπει να γίνονται βασικός τρόπος επικοινωνίας.

Όταν ένα παιδί ξεσπά, προτεραιότητα είναι η ασφάλεια και η ηρεμία. Ένα ήσυχο σημείο, λίγος χρόνος για να ρυθμίσει την ένταση και η παρουσία ενός σταθερού ενήλικα μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά.

Η συζήτηση πρέπει να γίνεται μόνο όταν το παιδί έχει ηρεμήσει. Τότε μπορείτε να εξηγήσετε ότι με αυτόν τον τρόπο δυσκολεύεται να ακουστεί, αλλά και να αναζητήσετε μαζί εναλλακτικές λύσεις, όπως να σταματά, να παίρνει βαθιά αναπνοή και να χρησιμοποιεί λέξεις για να εκφράσει τι θέλει.

Εκφοβισμός: όταν το παιδί ασκεί πίεση σε άλλους

Η ανησυχία των γονιών συχνά επικεντρώνεται στο ενδεχόμενο το παιδί να γίνει στόχος εκφοβισμού. Εξίσου σημαντικό είναι να αναγνωρίζεται αν το ίδιο το παιδί επιδεικνύει επιθετική ή ταπεινωτική συμπεριφορά απέναντι σε άλλους.

Δείτε Επίσης

Το κόλπο με τα δημητριακά στις 4 μ.μ. και γιατί βοηθά μετά το σχολείο

Πειράγματα που πληγώνουν, αποκλεισμός από την ομάδα, κουτσομπολιό, απειλές ή επαναλαμβανόμενη προσβολή δεν πρέπει να υποβαθμίζονται. Χρειάζεται άμεση και ξεκάθαρη συζήτηση για το τι συνέβη, χωρίς δικαιολογίες ή ωραιοποίηση.

Ο στόχος δεν είναι μόνο να σταματήσει η πράξη, αλλά και να κατανοήσει το παιδί τη βλάβη που προκαλεί. Η ενίσχυση της ενσυναίσθησης, η ανάληψη ευθύνης και τα σταθερά όρια είναι βασικά βήματα για να μην παγιωθεί μια τέτοια στάση.

Ψέματα και απάτη

Το ψέμα εμφανίζεται κάποια στιγμή στα περισσότερα παιδιά. Στις μικρές ηλικίες μπορεί να συνδέεται με τη φαντασία, όμως αργότερα συχνά χρησιμοποιείται για αποφυγή συνεπειών, για εντυπωσιασμό ή για απόκρυψη κάποιας πράξης.

Αν το παιδί λέει συχνά ψέματα, η αντιμετώπιση πρέπει να είναι άμεση και σταθερή. Χρειάζεται να γίνει σαφές ότι η ειλικρίνεια είναι προϋπόθεση εμπιστοσύνης και ότι τα ψέματα φθείρουν τις σχέσεις μέσα στην οικογένεια και στο σχολείο.

Το ίδιο ισχύει και για την απάτη, είτε αφορά παιχνίδια, είτε σχολικές εργασίες, είτε προσπάθεια να αποφύγει κανόνες. Η έμφαση δεν πρέπει να δίνεται μόνο στην παράβαση, αλλά και στην αξία της προσπάθειας, της δικαιοσύνης και της προσωπικής ευθύνης.

Μια σταθερή προσέγγιση που βοηθά μακροπρόθεσμα

Τα παιδιά ωφελούνται περισσότερο όταν οι γονείς είναι ήρεμοι, συνεπείς και σαφείς. Τα όρια χρειάζεται να είναι γνωστά εκ των προτέρων και οι συνέπειες να συνδέονται λογικά με τη συμπεριφορά.

Παράλληλα, η θετική ενίσχυση είναι εξίσου σημαντική με τη διόρθωση. Όταν ένα παιδί ακούει καλύτερα, μιλά με σεβασμό, λέει την αλήθεια ή διαχειρίζεται πιο ψύχραιμα την απογοήτευσή του, καλό είναι αυτό να αναγνωρίζεται άμεσα.

Αν οι δυσκολίες επιμένουν, εντείνονται ή επηρεάζουν σοβαρά την καθημερινότητα στο σπίτι και στο σχολείο, η καθοδήγηση από ειδικό ψυχικής υγείας ή παιδαγωγό μπορεί να προσφέρει πρακτικές λύσεις και πιο στοχευμένη υποστήριξη.