Πώς να σπάσετε γονεϊκά μοτίβα από γενιά σε γενιά

Σε στιγμές έντασης, μπορεί να ακούσετε τον εαυτό σας να χρησιμοποιεί φράσεις που θυμίζουν τη δική σας ανατροφή: «Επειδή το λέω εγώ» ή «Μην αναγκαστώ να έρθω ξανά εκεί». Συχνά, αυτές οι αντιδράσεις είναι αυθόρμητες και ακολουθούνται από ενοχές, αμφιβολίες και την αίσθηση ότι επαναλαμβάνετε έναν κύκλο που θα θέλατε να έχετε αφήσει πίσω σας.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώσατε επηρεάζει βαθιά τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνετε τα δικά σας παιδιά. Ιδιαίτερα όταν είστε κουρασμένοι, πιεσμένοι ή συναισθηματικά φορτισμένοι, είναι πιθανό να επιστρέφετε σε γνώριμα μοτίβα συμπεριφοράς, ακόμη κι αν έχετε αποφασίσει να ακολουθήσετε μια διαφορετική προσέγγιση.

Ποιες συμπεριφορές μπορεί να πληγώνουν συναισθηματικά τα παιδιά σας;

Ορισμένες συμπεριφορές θεωρούνται συχνά φυσιολογικές στο πλαίσιο της ανατροφής, αλλά μπορεί να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στα παιδιά όταν επαναλαμβάνονται. Το συνεχές πείραγμα χωρίς όρια, οι συγκρίσεις με άλλα παιδιά, οι προσβολές και οι υποτιμητικοί χαρακτηρισμοί ενδέχεται να επηρεάσουν την αυτοεκτίμησή τους.

Αν χρησιμοποιείτε φράσεις όπως «Κοίτα τι έχω κάνει για εσένα», μπορεί άθελά σας να δημιουργείτε ενοχές και να κάνετε τα παιδιά σας να αισθάνονται ότι αποτελούν βάρος. Αντίστοιχα, οι έντονες αντιδράσεις για φυσιολογικές παιδικές συμπεριφορές, όπως το παιχνίδι με νερό, άμμο ή λάσπη, μπορεί να περιορίσουν τον αυθορμητισμό τους.

Γιατί επαναλαμβάνετε μοτίβα της δικής σας ανατροφής;

Οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεστε τις σχέσεις, τα όρια και τη συναισθηματική έκφραση. Έτσι, όταν βρίσκεστε υπό πίεση, μπορεί να αντιδράτε με τρόπους που έχετε μάθει από τους δικούς σας γονείς, ακόμη κι αν συνειδητά διαφωνείτε μαζί τους.

Η αλλαγή απαιτεί επίγνωση και διάθεση να επεξεργαστείτε τα προσωπικά σας βιώματα. Χρειάζεται, επίσης, να αναγνωρίσετε ότι ορισμένες συμπεριφορές που θεωρούσατε φυσιολογικές μπορεί να σας είχαν πληγώσει, ακόμη κι αν οι γονείς σας δεν είχαν πρόθεση να σας κάνουν κακό.

Πώς να αλλάξετε τις αντιδράσεις σας;

Όταν αισθάνεστε ότι χάνετε την υπομονή σας, δοκιμάστε να κάνετε μια μικρή παύση πριν αντιδράσετε. Αναρωτηθείτε: «Γιατί με ενοχλεί τόσο αυτή η συμπεριφορά;», «Μου θυμίζει κάτι από τη δική μου παιδική ηλικία;» ή «Αντιδρώ σε αυτό που συμβαίνει τώρα ή σε κάτι που έχω ήδη βιώσει;».

Παρατηρήστε ποια ερεθίσματα προκαλούν τις εντονότερες αντιδράσεις σας. Μπορεί να είναι η ακαταστασία, το κλάμα, η άρνηση ή η αντίρρηση του παιδιού σας. Όσο καλύτερα αναγνωρίζετε τα προσωπικά σας ερεθίσματα, τόσο περισσότερο χώρο δημιουργείτε για να επιλέξετε μια διαφορετική αντίδραση.

Πώς να θέσετε όρια χωρίς να καταφεύγετε στον φόβο;

Η ήπια γονεϊκότητα δεν σημαίνει ότι πρέπει να επιτρέπετε τα πάντα. Σημαίνει ότι μπορείτε να είστε σταθεροί χωρίς να γίνεστε απειλητικοί και να καθοδηγείτε τα παιδιά σας χωρίς να τα ταπεινώνετε.

-Μιλήστε με σταθερό τόνο, χωρίς απειλές και εκφοβισμό.

-Θέστε σαφή όρια, αποφεύγοντας τις συγκρίσεις και τους χαρακτηρισμούς.

-Αναγνωρίστε τα συναισθήματά του, ακόμη κι όταν δεν μπορείτε να συμφωνήσετε με τη συμπεριφορά του.

-Επιλέξτε την καθοδήγηση αντί για την τιμωρία που βασίζεται στον φόβο.

Γιατί είναι σημαντικό να βλέπετε το παιδί σας ως ξεχωριστή προσωπικότητα;

Τα παιδιά σας δεν είναι προεκτάσεις σας ούτε μικρές εκδοχές του εαυτού σας. Έχουν τη δική τους ιδιοσυγκρασία, τις δικές τους ευαισθησίες, ταλέντα και ανάγκες.

Όταν τα προσεγγίζετε με περιέργεια αντί να προσπαθείτε να τα χωρέσετε στις δικές σας προσδοκίες, τους δίνετε χώρο να ανακαλύψουν ποια είναι. Παράλληλα, ενισχύετε τη σχέση σας, καθώς τους δείχνετε ότι μπορούν να εκφράζονται χωρίς να φοβούνται ότι θα απορριφθούν επειδή διαφέρουν από εσάς.

Τι να κάνετε όταν αντιδράτε με τρόπο που μετανιώνετε;

Κανένας γονιός δεν αντιδρά ιδανικά σε κάθε περίσταση. Αυτό που έχει σημασία είναι και το πώς διαχειρίζεστε όσα συμβαίνουν μετά από μια έντονη στιγμή.

Μια ειλικρινής συγγνώμη μπορεί να κάνει τη διαφορά. Παραδεχθείτε ότι φωνάξατε, εξηγήστε ότι η αντίδρασή σας δεν ήταν σωστή και δώστε στο παιδί την ευκαιρία να εκφράσει πώς ένιωσε. Αναλαμβάνοντας την ευθύνη των πράξεών σας, του δείχνετε ότι τα λάθη μπορούν να διορθωθούν και ότι οι σχέσεις δεν χρειάζεται να είναι τέλειες για να παραμένουν ασφαλείς.

Πότε χρειάζεται να ζητήσετε υποστήριξη;

Το να αλλάξετε βαθιά ριζωμένα μοτίβα ανατροφής δεν είναι πάντα εύκολο. Η υποστήριξη από άλλους γονείς, το οικογενειακό σας περιβάλλον ή έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τις αντιδράσεις σας και να αναπτύξετε πιο λειτουργικούς τρόπους διαχείρισης της έντασης.

Το σημαντικότερο είναι να θυμάστε ότι τα παιδιά σας δεν χρειάζονται αλάνθαστους γονείς. Χρειάζονται γονείς που αναγνωρίζουν τα λάθη τους, αναλαμβάνουν την ευθύνη των αντιδράσεών τους και προσπαθούν συνειδητά να χτίσουν μια σχέση με ασφάλεια, σεβασμό και συναισθηματική διαθεσιμότητα. Και κάθε φορά που επιλέγετε να αντιδράσετε διαφορετικά, κάνετε ένα ουσιαστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.