Πέντε δύσκολες συμπεριφορές παιδιών που μπορεί να δείχνουν καλή ανατροφή

Πολλοί γονείς έχουν βρεθεί μπροστά σε μια φράση που πονάει: «Σε μισώ». Όταν ακούγεται από ένα παιδί, ειδικά σε μικρή ηλικία, είναι εύκολο να εκληφθεί ως σημάδι αποτυχίας ή έλλειψης σεβασμού. Κι όμως, πίσω από τέτοιες εκρήξεις δεν κρύβεται πάντα κάτι ανησυχητικό.

Σύμφωνα με την κλινική ψυχολόγο Μπέκι Κένεντι, ορισμένες από τις συμπεριφορές που οι γονείς θεωρούν πιο δύσκολες μπορεί να δείχνουν ότι το παιδί νιώθει αρκετά ασφαλές μέσα στη σχέση. Η καλή ανατροφή δεν φαίνεται πάντα μέσα από ήρεμους τρόπους, υπακοή ή τέλειες αντιδράσεις. Μερικές φορές αποκαλύπτεται μέσα από τη δυσκολία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ξέσπασμα ή κάθε σκληρή κουβέντα πρέπει να περνά απαρατήρητη. Τα όρια παραμένουν απαραίτητα. Όμως ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται ένα παιδί μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να δείχνει εμπιστοσύνη, ειλικρίνεια και συναισθηματική ασφάλεια.

Όταν το παιδί λέει «σε μισώ»

Τα παιδιά συχνά χρησιμοποιούν μεγάλες, βαριές λέξεις χωρίς να μπορούν πραγματικά να εξηγήσουν τι αισθάνονται. Πίσω από το «σε μισώ» μπορεί να κρύβονται θυμός, απογοήτευση, ντροπή, κούραση ή ένταση που δεν έχουν ακόμη μάθει να διαχειρίζονται.

Το γεγονός ότι το λένε στον γονιό δεν σημαίνει απαραίτητα απόρριψη. Αντίθετα, μπορεί να δείχνει ότι νιώθουν πως ο ενήλικας αυτός είναι αρκετά σταθερός για να αντέξει τα πιο έντονα συναισθήματά τους χωρίς να απομακρυνθεί.

Η πρόκληση για τον γονιό είναι να μην αγνοήσει τη φράση, αλλά και να μην απαντήσει μόνο αμυντικά. Η ουσία είναι να αναγνωριστεί το συναίσθημα πίσω από τα λόγια, χωρίς να θεωρηθεί αποδεκτός ο τρόπος έκφρασής του.

Η αντίδραση στα όρια δεν σημαίνει ότι το όριο ήταν λάθος

Ένα παιδί που ξεσπά όταν τελειώνει η ώρα της οθόνης ή όταν ακούει «όχι» δεν αποδεικνύει ότι ο γονιός έθεσε λάθος κανόνα. Συχνά δείχνει απλώς ότι δυσκολεύεται να ανεχθεί τη ματαίωση, κάτι απολύτως φυσιολογικό καθώς μεγαλώνει.

Η απογοήτευση είναι μέρος της καθημερινής ζωής και τα παιδιά χρειάζονται ευκαιρίες να τη βιώσουν με ασφάλεια. Όταν ο γονιός μένει σταθερός στο όριο, χωρίς να καταρρέει ή να εκδικείται, το παιδί μαθαίνει ότι μπορεί να νιώθει έντονα συναισθήματα χωρίς να απειλείται η σχέση.

Με άλλα λόγια, η έντονη αντίδραση δεν είναι πάντα ένδειξη ότι κάτι πάει στραβά στην ανατροφή. Μπορεί να είναι ένδειξη ότι το παιδί δοκιμάζει, μέσα σε ασφαλές πλαίσιο, πώς να διαχειρίζεται αυτό που δεν του αρέσει.

Η ειλικρινής παραδοχή ενός λάθους έχει αξία

Όταν ένα παιδί παραδέχεται ότι έκανε ζημιά, είπε ψέματα ή παραβίασε έναν κανόνα, το λάθος φυσικά δεν παύει να είναι λάθος. Μπορεί να χρειάζονται συνέπειες, συζήτηση ή αποκατάσταση. Ωστόσο, η ίδια η επιλογή να το ομολογήσει έχει ξεχωριστή σημασία.

Η παραδοχή δείχνει ότι το παιδί πιστεύει πως μπορεί να στραφεί στον γονιό όταν κάτι έχει πάει στραβά. Αυτό το στοιχείο εμπιστοσύνης είναι κρίσιμο, ιδιαίτερα όσο μεγαλώνει και οι καταστάσεις γίνονται πιο σύνθετες.

Αντί ο γονιός να επικεντρώνεται αποκλειστικά στην πράξη, μπορεί να αναγνωρίσει και την ειλικρίνεια. Έτσι στέλνει το μήνυμα ότι η αλήθεια είναι ασφαλέστερη από την απόκρυψη, ακόμη και όταν συνοδεύεται από συνέπειες.

Το «δεν με καταλαβαίνεις» ίσως είναι αίτημα για σύνδεση

Η φράση «δεν με καταλαβαίνεις» ακούγεται συχνά ως προσβολή ή υπερβολή. Στην πράξη, όμως, μπορεί να είναι μια αδέξια προσπάθεια του παιδιού να πει ότι δεν νιώθει ορατό ή ότι δεν έχει ακουστεί πραγματικά.

Ειδικά σε στιγμές φόρτισης, τα παιδιά δεν έχουν πάντα τη γλώσσα για να πουν καθαρά τι τους λείπει. Μπορεί να μη ζητούν συμφωνία, αλλά να ζητούν χώρο για να εξηγήσουν τη δική τους εμπειρία.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, βοηθά περισσότερο μια ερώτηση παρά μια άμεση άμυνα. Ένα ήρεμο «πες μου τι νιώθεις ότι δεν έχω καταλάβει» μπορεί να ανοίξει δρόμο για ουσιαστική επικοινωνία και όχι για σύγκρουση χωρίς τέλος.

Η απόρριψη ενός δώρου δεν σημαίνει απαραίτητα αχαριστία

Λίγα πράγματα φέρνουν τόσο μεγάλη αμηχανία όσο ένα παιδί που λέει ανοιχτά ότι δεν του αρέσει ένα δώρο. Η πρώτη σκέψη είναι συνήθως ότι πρόκειται για αγένεια ή έλλειψη εκτίμησης. Ωστόσο, η ωμή ειλικρίνεια μπορεί να σημαίνει ότι το παιδί δεν αισθάνεται υποχρεωμένο να προσποιηθεί μπροστά στον γονιό.

Δείτε Επίσης

ΔΕΠΥ στα παιδιά: Κι όμως τα κορίτσια συχνά περνούν απαρατήρητα

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να μείνει χωρίς καθοδήγηση. Αντίθετα, εκεί είναι η ευκαιρία να μάθει πώς η αλήθεια μπορεί να εκφραστεί με τρόπο ευγενικό και κοινωνικά κατάλληλο.

• Να αναγνωρίζει την πρόθεση του άλλου.
• Να αποφεύγει προσβλητικές διατυπώσεις.
• Να εκφράζει προτίμηση χωρίς να μειώνει τον άνθρωπο που πρόσφερε το δώρο.

Η ειλικρίνεια είναι χρήσιμη δεξιότητα. Χρειάζεται όμως να συνδυάζεται με σεβασμό, και αυτό είναι κάτι που μαθαίνεται σταδιακά.

Τα συναισθήματα χωρούν, όχι όλες οι συμπεριφορές

Το βασικό μήνυμα δεν είναι ότι οι γονείς πρέπει να ανέχονται τα πάντα. Ένα παιδί μπορεί να θυμώνει, να κλαίει, να απογοητεύεται ή να χρειάζεται χρόνο μόνο του. Δεν μπορεί όμως να προσβάλλει, να χτυπά ή να πληγώνει εσκεμμένα τους άλλους.

Η στάση που προτείνεται είναι διπλή: αναγνώριση του συναισθήματος και ταυτόχρονη διατήρηση του ορίου. Για παράδειγμα, ο γονιός μπορεί να πει ότι βλέπει πόσο θυμωμένο είναι το παιδί, αλλά δεν θα επιτρέψει να μιλά προσβλητικά στον αδελφό ή στην αδελφή του.

Αυτή η ισορροπία βοηθά το παιδί να μάθει δύο σημαντικά πράγματα μαζί: ότι τα συναισθήματά του δεν είναι απαγορευμένα και ότι ο τρόπος με τον οποίο τα εκφράζει έχει σημασία.

Τι μπορούν να κρατήσουν οι γονείς

Οι δύσκολες στιγμές δεν είναι πάντα απόδειξη ότι η ανατροφή έχει αποτύχει. Μερικές φορές δείχνουν ότι το παιδί αισθάνεται αρκετά ασφαλές ώστε να δείξει την πιο άβολη, ακατέργαστη πλευρά του στον άνθρωπο που εμπιστεύεται περισσότερο.

Αυτό δεν κάνει τα σκληρά λόγια πιο ευχάριστα. Μπορεί όμως να βοηθήσει τον γονιό να τα ακούσει διαφορετικά: όχι μόνο ως πρόκληση, αλλά και ως πρόσκληση για καθοδήγηση, όρια και βαθύτερη σύνδεση.

Στην πράξη, ο στόχος δεν είναι να μεγαλώσει ένα παιδί που δεν θα θυμώνει ποτέ ή δεν θα αντιδρά. Ο στόχος είναι να μάθει να αναγνωρίζει όσα νιώθει, να τα εκφράζει πιο σωστά και να ξέρει ότι η σχέση με τον γονιό παραμένει σταθερή ακόμη και στις χειρότερες στιγμές.