Εφηβεία & αλλαγές: Γιατί η αυτοπεποίθηση των εφήβων μπροστά στην αλλαγή είναι το «κλειδί» για την ψυχική τους υγεία

Η εφηβεία είναι ένα τσουνάμι αλλαγών. Σωματικές, συναισθηματικές, κοινωνικές. Μια νέα έρευνα αποκαλύπτει κάτι πολύ σημαντικό: Τα παιδιά που νιώθουν έτοιμα να διαχειριστούν αυτές τις αλλαγές έχουν λιγότερο άγχος και κατάθλιψη. Δείτε πώς να τα βοηθήσετε να χτίσουν την αυτοπεποίθηση που χρειάζονται.

Αν έχετε έφηβο στο σπίτι, ξέρετε ότι η εφηβεία είναι μια περίοδος… αναταράξεων. Το σώμα τους αλλάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα, τα συναισθήματά τους χορεύουν ένα τρελό χορό και ο κόσμος τους γίνεται ξαφνικά πιο περίπλοκος. Ως γονείς, παρατηρούμε συχνά αύξηση στο άγχος, την ευερεθιστότητα ή ακόμα και συμπτώματα κατάθλιψης.

Μια νέα, ενθαρρυντική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Adolescence έρχεται να ρίξει φως σε έναν κρίσιμο παράγοντα: Την αυτοπεποίθηση των εφήβων απέναντι σε αυτές τις αλλαγές. Οι ερευνητές εισήγαγαν τον όρο «αυτο-αποτελεσματικότητα στην εφηβεία» (pubertal self-efficacy), δηλαδή πόσο σίγουροι νιώθουν οι έφηβοι για την ικανότητά τους να διαχειριστούν τις προκλήσεις αυτής της περιόδου.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: Οι έφηβοι με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση απέναντι στις αλλαγές της εφηβείας ανέφεραν σημαντικά λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Αυτό ίσχυε ακόμα και όταν αντιμετώπιζαν γενικότερο στρες στη ζωή τους.

Η «ασπίδα» της αυτοπεποίθησης στην εφηβεία

Η μελέτη, η οποία εξέτασε 124 μαθητές Γυμνασίου ηλικίας 12-15 ετών, έδειξε ότι αυτή η αυτοπεποίθηση λειτουργεί ως ασπίδα. Το πιο ενθαρρυντικό; Αυτή η προστατευτική επίδραση ήταν ίδια ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο ή τον χρόνο έναρξης της εφηβείας.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό το εύρημα ότι όταν τα κορίτσια είχαν την ίδια αυτοπεποίθηση με τα αγόρια για τη διαχείριση της εφηβείας, ανέφεραν παρόμοια επίπεδα άγχους και κατάθλιψης. Αυτό υποδηλώνει ότι η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης γύρω από την εφηβεία μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των διαφορών μεταξύ των φύλων στην ψυχική υγεία των εφήβων.

Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς οι γονείς;

Η έρευνα δείχνει ξεκάθαρα: Το να προετοιμάζουμε τους εφήβους μας για την εφηβεία δεν είναι απλώς να τους εξηγήσουμε τι θα συμβεί. Είναι να χτίσουμε την αυτοπεποίθησή τους για το πώς θα την διαχειριστούν.

Ανοιχτή Επικοινωνία – Νωρίς! Μιλήστε στα παιδιά σας ανοιχτά και ειλικρινά για όλες τις αλλαγές που θα συμβούν (και αυτές που ήδη συμβαίνουν). Και μην αφήνετε την αμηχανία να σας σταματήσει.

Πρακτική συμβουλή: Μην περιμένετε να σας ρωτήσουν. Ξεκινήστε τη συζήτηση νωρίτερα από όσο νομίζετε, ακόμα και από την προεφηβεία. Εξηγήστε τους τις σωματικές αλλαγές, αλλά και τις συναισθηματικές μεταπτώσεις, τους καβγάδες με τους φίλους, τις αλλαγές στην ταυτότητα.

Μοιραστείτε τις δικές σας εμπειρίες: Τα παιδιά χρειάζονται να ακούσουν ότι κι εσείς περάσατε από εκεί. Μοιραστείτε τις δικές σας εμπειρίες από την εφηβεία, πώς νιώθατε, τι σας δυσκόλεψε και πώς το διαχειριστήκατε. Αυτό τους δίνει την αίσθηση ότι δεν είναι μόνοι και ότι μπορούν να τα καταφέρουν κι εκείνα.

Πρακτική συμβουλή: «Όταν ήμουν στην ηλικία σου, ένιωθα πολύ αμήχανα με το σώμα μου» ή «Θυμάμαι που είχα τσακωθεί με την κολλητή μου και νόμιζα ότι ήταν το τέλος του κόσμου».

Ενισχύστε τις δεξιότητες διαχείρισης: Η εφηβεία φέρνει συγκρούσεις με φίλους, ανασφάλειες για την εμφάνιση, πίεση για το σχολείο. Βοηθήστε τους να αναπτύξουν δεξιότητες για να τα αντιμετωπίσουν.

Πρακτική συμβουλή: Μάθετε τους τρόπους διαχείρισης του στρες (π.χ. αναπνοές, διαλογισμό), ενθαρρύνετε την επίλυση προβλημάτων (αντί να τους δίνετε λύσεις), και ενισχύστε την επικοινωνία.

Δώστε τους αυτονομία και ευθύνη: Όσο πιο ικανά νιώθουν να παίρνουν αποφάσεις και να αναλαμβάνουν τον έλεγχο της ζωής τους, τόσο μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση θα έχουν.

Πρακτική συμβουλή: Αναθέστε τους αρμοδιότητες στο σπίτι, αφήστε τους να κάνουν λάθη και να μάθουν από αυτά.

Να θυμάστε

Η εφηβεία είναι μια περίοδος πρόκλησης, αλλά και τεράστιας ανάπτυξης. Η δουλειά μας ως γονείς δεν είναι να κάνουμε το ταξίδι τους εύκολο, αλλά να τους δώσουμε την αυτοπεποίθηση ότι μπορούν να το διαχειριστούν.

Με ανοιχτή επικοινωνία, ενσυναίσθηση και πρακτικά εργαλεία, μπορούμε να προετοιμάσουμε τους εφήβους μας όχι μόνο για τις αλλαγές που έρχονται, αλλά και για να βγουν από αυτή την περίοδο πιο δυνατοί, πιο ανθεκτικοί και με μεγαλύτερη πίστη στον εαυτό τους.

Μπορεί να σας ενδιαφέρει

Διαβάστε ακόμα

Το αντίδοτο στη θλίψη των εφήβων δεν είναι πάντα η ψυχοθεραπεία: Πώς η «προσφορά» αλλάζει τον εγκέφαλό τους – Childit