Θετική διαπαιδαγώγηση: 5 στρατηγικές για να γίνεις ο γονιός που θέλεις (ακόμα και όταν τα νεύρα σου είναι χάλια)

Γεφυρώνοντας το χάσμα ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη: Πώς να περάσουμε από το «ξέρω τι πρέπει να κάνω» στο «το κάνω πραγματικά» την ώρα της κρίσης.

Κανείς μας δεν έχει γλιτώσει. Όλοι έχουμε ξαπλώσει το βράδυ στο κρεβάτι, αναλογιζόμενοι τη μέρα που πέρασε, και έχουμε υποσχεθεί στον εαυτό μας: «Αύριο θα είμαι πιο ήρεμη/ος. Δεν θα φωνάξω. Θα έχω περισσότερη υπομονή». Και μετά έρχεται το πρωί. Το ξυπνητήρι χτυπάει, τα παιδιά αρνούνται να βάλουν τα παπούτσια τους, το γάλα χύνεται στον πάγκο και ξαφνικά, η ηρεμία που υποσχεθήκαμε στον εαυτό μας εξατμίζεται πριν καν προλάβουμε να πιούμε τον πρώτο καφέ.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί οι καλές προθέσεις και η δύναμη της θέλησης συχνά αποτυγχάνουν μπροστά στην πραγματικότητα της καθημερινότητας;

Η αλήθεια είναι ότι η κατανόηση της θεωρίας δεν αρκεί. Το να ξέρουμε ότι πρέπει να είμαστε «θετικοί γονείς» δεν αλλάζει αυτόματα την αντίδρασή μας όταν το νευρικό μας σύστημα «τσιτώνει». Αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι περισσότερη θεωρία, αλλά πρακτικές στρατηγικές. Εργαλεία που λειτουργούν σαν γέφυρα ανάμεσα στον γονιό που είμαστε σήμερα και στον γονιό που θέλουμε να γίνουμε.

Ακολουθούν 5 ρεαλιστικές στρατηγικές που θα σας βοηθήσουν να ανταποκρίνεστε με συνείδηση, αντί να αντιδράτε σπασμωδικά, ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές.

1. Αποκωδικοποιήστε την ανάγκη πριν αντιδράσετε

Την επόμενη φορά που το παιδί σας θα κάνει κάτι που σας φέρνει στα όριά σας, προσπαθήστε να πατήσετε ένα νοητό «pause» για μόλις τρία δευτερόλεπτα. Σε αυτόν τον ελάχιστο χρόνο, ρωτήστε τον εαυτό σας: «Ποια ανάγκη προσπαθεί να καλύψει το παιδί μου αυτή τη στιγμή;».

Συχνά βλέπουμε μόνο τη συμπεριφορά (την αταξία) και χάνουμε την ουσία.

• Ίσως ρίχνει νερό στο πάτωμα όχι για να λερώσει, αλλά επειδή έχει ανάγκη να εξερευνήσει και να πειραματιστεί.
• Ίσως χτυπάει το αδερφάκι του όχι από κακία, αλλά επειδή διψάει για την προσοχή σας και δεν ξέρει πώς αλλιώς να τη ζητήσει.
• Ίσως αρνείται να ντυθεί επειδή νιώθει ότι δεν ελέγχει τίποτα στη ζωή του και έχει ανάγκη για λίγη αυτονομία.

Όταν δείτε την ανάγκη πίσω από την πράξη, η οργή σας θα μετατραπεί σε κατανόηση. Και η αντίδρασή σας θα είναι εντελώς διαφορετική.

2. Λύστε το πρόβλημα μαζί με το παιδί

Αντί να παίζετε τον ρόλο του δικτάτορα που δίνει εντολές, προσκαλέστε το παιδί σας να γίνει σύμμαχος. Αντί να φωνάξετε «Βάλε τα παπούτσια σου τώρα!», δοκιμάστε να πείτε: «Παρατηρώ ότι κάθε πρωί δυσκολευόμαστε να φύγουμε στην ώρα μας επειδή ψάχνουμε τα παπούτσια σου. Εσύ τι ιδέες έχεις για να το λύσουμε αυτό;».

Θα εκπλαγείτε με το πόσο δημιουργικά μπορούν να γίνουν ακόμα και τα μικρά παιδιά. Όταν τα παιδιά συμμετέχουν στη λύση, νιώθουν υπεύθυνα και είναι πολύ πιθανότερο να ακολουθήσουν το σχέδιο που τα ίδια βοήθησαν να δημιουργηθεί. Η έρευνα δείχνει ότι η ενίσχυση της αυτονομίας οδηγεί σε παιδιά που συνεργάζονται καλύτερα και υιοθετούν ευκολότερα τις οικογενειακές αξίες.

3. Φτιάξτε συστήματα, μη βασίζεστε στη θέληση

Η δύναμη της θέλησης είναι σαν μπαταρία: αδειάζει όσο περνάει η μέρα. Τα συστήματα, όμως, λειτουργούν αυτόματα. Αντί να προσπαθείτε απλώς «να έχετε περισσότερη υπομονή», δημιουργήστε ένα σύστημα αποφόρτισης: «Κάθε φορά που νιώθω ότι θα εκραγώ, θα αγγίζω ένα μαλακό ύφασμα στην τσέπη μου ή θα πίνω μια γουλιά νερό για να επανέλθω στο παρόν».

Αντί να ελπίζετε σε καλύτερα πρωινά, φτιάξτε ένα σύστημα προετοιμασίας: «Ετοιμάζουμε ρούχα και τσάντες από το βράδυ». Τα συστήματα αφαιρούν το βάρος της λήψης αποφάσεων τις στιγμές που είστε ήδη στρεσαρισμένοι.

4. Η τέχνη της επανόρθωσης (repair)

Ας το παραδεχτούμε: Θα κάνετε λάθη. Θα φωνάξετε όταν δεν θέλετε. Θα φερθείτε απότομα. Το θέμα δεν είναι να είστε τέλειοι, αλλά τι κάνετε μετά. Η «επανόρθωση» δεν είναι απλώς μια συγγνώμη. Είναι η αναγνώριση της ευθύνης και η επανασύνδεση.

Πηγαίνετε στο παιδί και πείτε: «Σου φώναξα το πρωί για τα παπούτσια και αυτό δεν ήταν σωστό. Είχα άγχος που θα αργούσαμε, αλλά δεν φταις εσύ για το δικό μου άγχος. Συγγνώμη. Μπορούμε να βρούμε έναν τρόπο να κάνουμε τα πρωινά μας πιο εύκολα;». Αυτό διδάσκει στο παιδί ένα σπουδαίο μάθημα ζωής: Ότι οι σχέσεις αντέχουν τις συγκρούσεις. Ότι τα λάθη δεν μας καθορίζουν. Και ότι πάντα υπάρχει τρόπος να διορθώσουμε τα πράγματα.

5. Μην το κάνετε μόνοι σας

Η ανατροφή των παιδιών είναι δύσκολη δουλειά και συχνά μοναχική. Το να προσπαθείτε να σπάσετε μοτίβα γενεών και να παραμείνετε ήρεμοι χωρίς υποστήριξη είναι σχεδόν ακατόρθωτο. Χρειάζεστε ανθρώπους που μοιράζονται τις ίδιες αξίες. Χρειάζεστε κάποιον να σας θυμίσει ότι «είναι λογικό να είσαι κουρασμένη» και να σας δώσει άδεια να φροντίσετε τον εαυτό σας.

Πολλές φορές, το κλειδί για να είμαστε καλύτεροι γονείς είναι να φροντίσουμε πρώτα τις δικές μας βασικές ανάγκες – όπως τον ύπνο. Ένας εξαντλημένος γονιός δεν μπορεί να έχει υπομονή. Ζητήστε βοήθεια, βρείτε κοινότητες γονέων, μοιραστείτε τους προβληματισμούς σας.

Να θυμάστε

Η αλλαγή στον τρόπο που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας δεν γίνεται σε μια μέρα. Είναι μια διαδικασία κατανόησης του εαυτού μας, δημιουργίας συστημάτων που υποστηρίζουν όλη την οικογένεια και αποδοχής ότι θα κάνουμε λάθη. Αλλά κάθε φορά που εφαρμόζετε αυτές τις στρατηγικές, σπάτε έναν κρίκο από τα παλιά μοτίβα και χτίζετε μια σχέση εμπιστοσύνης και σεβασμού που θα ακολουθεί το παιδί σας για πάντα.