Τέλος στις συγκρούσεις δύναμης: Πώς να κάνετε τα παιδιά να σας ακούν (με 2 απλά βήματα)

Αν είχα ένα κέρμα για κάθε φορά που σκέφτηκα «αχ, αν απλώς με άκουγαν, όλα θα ήταν πιο απλά», θα είχα μαζέψει μια μικρή περιουσία.

Και σχεδόν πάντα συμβαίνει στις πιο ακατάλληλες στιγμές, έτσι δεν είναι;

Σοβαρά τώρα; Πρέπει να γίνει ολόκληρη «μάχη» επειδή δεν θέλεις να φορέσεις τα κόκκινα παπούτσια ακριβώς τώρα; Γιατί όχι αργότερα, όταν έχουμε χρόνο και ηρεμία;

Οι συγκρούσεις δύναμης με τα παιδιά μπορούν εύκολα να εκτροχιάσουν τη μέρα. Μια απλή κατάσταση μετατρέπεται σε κύκλο γκρίνιας, απειλών και υψωμένων φωνών, όπου κανείς δεν κερδίζει.

Αν αυτές οι «μάχες για τον έλεγχο» σας στρεσάρουν συχνά, υπάρχει ένα χρήσιμο σημείο εκκίνησης που στηρίζεται σε ευρήματα ερευνών: να αναγνωρίσουμε τι πραγματικά είναι οι συγκρούσεις δύναμης και να ανταποκριθούμε με βάση την ανάγκη που τις τροφοδοτεί.

Αντί να μένουμε στο «ποιος θα κερδίσει», βοηθά να κοιτάξουμε τι υπάρχει από κάτω: μια βασική ανθρώπινη ανάγκη για δύναμη, έλεγχο και αυτονομία.

Το πρώτο βήμα: αλλάζουμε οπτική για το «δεν ακούει»

Είναι πολύ ευχάριστο όταν ζητάτε κάτι απλό –να φορέσει παπούτσια, να ξεκινήσει διάβασμα, να ετοιμαστεί– και το παιδί ανταποκρίνεται γρήγορα.

Σας κάνει να νιώθετε ότι σας βλέπουν, σας ακούνε και σας σέβονται.

Ο λόγος που αυτό είναι τόσο σημαντικό (και που η αντίθετη εμπειρία είναι τόσο δύσκολη) είναι ότι ακουμπά μια ζωτική ανθρώπινη ανάγκη: την αίσθηση πως έχουμε επιρροή σε ό,τι μας συμβαίνει.

Όμως, την ίδια ακριβώς ανάγκη την έχει και το παιδί σας. Και αν μεγαλώνετε ένα παιδί με έντονη προσωπικότητα ή ισχυρή θέληση, η ανάγκη αυτή μπορεί να εκδηλώνεται ακόμη πιο δυνατά.

Το παιδί χρειάζεται να νιώθει ότι το βλέπουν, το ακούνε και το σέβονται, όπως το χρειάζεστε κι εσείς – γιατί είστε και οι δύο άνθρωποι και χρειάζεστε μια υγιή αίσθηση ελέγχου.

Στο βιβλίο The Self-Driven Child των William Stixrud, PhD και Ned Johnson, παρουσιάζεται εκτεταμένη έρευνα γύρω από το στρες και την παρακίνηση σε ανθρώπους (και ζώα). Μέσα από μελέτες και την εμπειρία τους στη νευροψυχολογία και την εκπαίδευση, επισημαίνουν ότι από τους πιο ισχυρούς στρεσογόνους παράγοντες είναι η χαμηλή αίσθηση ελέγχου.

Το να νιώθει κάποιος ανίσχυρος σε μια κατάσταση –ή γενικότερα στη ζωή–συνδέεται έντονα με αυξημένο στρες. Αυτός είναι ένας βασικός λόγος που ως γονείς «ενεργοποιούμαστε» όταν τα παιδιά δεν συνεργάζονται, όπως επίσης συμβαίνει όταν κολλάμε στην κίνηση και δεν μπορούμε να επηρεάσουμε την εξέλιξη.

Τι σημαίνει αυτό για την καθημερινότητα των παιδιών

Αν οι άνθρωποι δυσφορούν όταν νιώθουν ανίσχυροι, αξίζει να σκεφτείτε πώς βιώνει το ίδιο το παιδί την καθημερινότητά του.

Ποιος αποφάσισε σε ποιο σχολείο πήγε σήμερα; Τι έφαγε για πρωινό; Τι θα κάνει μετά το σχολείο; Πότε θα φύγει από το πάρκο;

Πολύ συχνά: όχι το ίδιο.

Φυσικά, τα παιδιά δεν έχουν ακόμη την ωριμότητα να διαχειριστούν πλήρως τη ζωή τους. Παρ’ όλα αυτά, μοιάζει πως όσο περνούν οι δεκαετίες, τα παιδιά έχουν ολοένα λιγότερη αυτονομία και λιγότερες μικρές ευκαιρίες να παίρνουν αποφάσεις για το καθημερινό τους πρόγραμμα (σκεφτείτε τη διαφορά ανάμεσα στην παιδική ηλικία των 80’s και στη σημερινή).

Όταν αυτή η ανάγκη για υγιή έλεγχο δεν καλύπτεται, το παιδί –συχνά χωρίς να το συνειδητοποιεί– ωθείται να παλέψει για να την αποκτήσει. Και τότε εμφανίζονται οι γνωστές συγκρούσεις.

Δείτε Επίσης

Γωνιά Ηρεμίας: Πώς να βοηθήσετε τα παιδιά να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους

Μια απλή προσέγγιση 2 βημάτων για περισσότερη συνεργασία

Η ερώτηση «πώς θα με ακούει πιο σταθερά;» μπορεί να απαντηθεί σε δύο επίπεδα.

Πρώτον: οι προσδοκίες καθορίζουν τα πάντα. Αν περιμένουμε από το παιδί να λειτουργεί σαν «ρομπότ» χωρίς δική του βούληση, θα απογοητευόμαστε κάθε φορά που θα εκφράζει την ανθρωπιά του με ένα σταθερό «όχι», ειδικά σε μεταβάσεις (π.χ. όταν έρθει η ώρα να φύγουμε από το πάρκο).

Όταν αποδεχτείτε ότι οι συγκρούσεις δύναμης είναι πιθανές με κάθε παιδί που αναπτύσσεται υγιώς, γίνεται ευκολότερο να κρατήσετε την ψυχραιμία σας. Έτσι μπορείτε να εστιάσετε στην ανάγκη που κινεί τη συμπεριφορά και όχι μόνο στη συμπεριφορά.

Δεύτερον: αναζητήστε μέσα στη μέρα ευκαιρίες να δώσετε στο παιδί δύναμη, επιλογές και έναν μικρό «ηγετικό» ρόλο.

Μελέτες συνδέουν μια υγιή αίσθηση ελέγχου με λιγότερο στρες, καλύτερη συναισθηματική ισορροπία και μεγαλύτερη εσωτερική παρακίνηση. Όλοι οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να νιώθουν ότι επηρεάζουν το περιβάλλον τους—και τα παιδιά δεν αποτελούν εξαίρεση.

Πρακτικοί τρόποι να δώσετε αυτονομία (χωρίς να χάνετε τα όρια)

Ακολουθούν απλοί τρόποι για να καλύψετε σήμερα την ανάγκη του παιδιού για έλεγχο και αυτονομία, κάτι που συχνά βελτιώνει και τη διάθεση και τη συνεργασία.

• Ακούστε και επιβεβαιώστε το συναίσθημα ή την άποψή του πριν δώσετε κατεύθυνση: «Το ήθελες πολύ το παγωτό σήμερα—καταλαβαίνω γιατί έχεις εκνευριστεί».
• Δώστε περιορισμένες, ξεκάθαρες επιλογές μέσα στο πλαίσιο που εσείς ορίζετε: «Πρέπει να πάμε στο σούπερ μάρκετ – θέλεις άλλα 4 ή 5 λεπτά παιχνίδι;»
• Ζητήστε τη γνώμη του για απλά θέματα (όπως μικρές επιλογές φαγητού) αντί να λειτουργείτε στον «αυτόματο».
• Αφήστε το να επιλέξει ρούχα και χτένισμα, όπου αυτό είναι πρακτικά εφικτό.
• Αποφύγετε τη μικροδιαχείριση: επιτρέψτε του να κάνει πράγματα «με τον τρόπο του», όταν δεν υπάρχει θέμα ασφάλειας ή βασικών κανόνων.
• Δώστε του τη δυνατότητα να επιλέξει μουσική σε κάποιες στιγμές της ημέρας.
• Συζητήστε μαζί του για εξωσχολικές δραστηριότητες και αφήστε το να έχει λόγο στην επιλογή.
• Μπείτε σε παιχνίδι που το καθοδηγεί το παιδί, ώστε να βιώσει ότι «οδηγεί» μια διαδικασία με ασφάλεια.

Το να μεγαλώνετε καλούς ακροατές είναι μαραθώνιος, όχι σπριντ

Όταν μιλάμε για συνεργασία χωρίς φωνές και αρνητικότητα, το ζητούμενο δεν είναι «πώς θα χειριστώ» ή «πώς θα κερδίσω» μια σύγκρουση δύναμης. Το πιο ουσιαστικό είναι πώς θα μειώσω τη συχνότητά τους από την αρχή.

Αντί να αναρωτιόμαστε πόσο πιο εύκολα θα ήταν αν τα παιδιά μας μας άκουγαν πάντα «τυφλά», βοηθά να κάνουμε μια διαφορετική ερώτηση: πόσο πιο εύκολα θα ήταν αν εγώ άκουγα το παιδί μου πιο συχνά;