Είναι αγένεια ή εκφοβισμός στο σχολείο; Ο απόλυτος οδηγός για να βοηθήσετε το παιδί σας να ξεχωρίσει τις διαφορές (και να αντιδράσει σωστά)

Το παιδί σας γυρίζει αναστατωμένο από το σχολείο. Ένας συμμαθητής του φέρθηκε άσχημα. Πριν τρέξετε να πάρετε τηλέφωνο τη δασκάλα, μάθετε πώς να αποκωδικοποιήσετε τη συμπεριφορά. Είναι απλώς μια κακιά στιγμή ή κάτι πιο σοβαρό; Δείτε πώς οι ειδικοί ξεχωρίζουν την αγένεια, την κακία και τον εκφοβισμό.

Είναι η στιγμή που φοβάται κάθε γονιός. Παίρνετε το παιδί από το σχολείο και βλέπετε τα μάτια του βουρκωμένα. Πριν προλάβετε να ρωτήσετε «πώς πήγε η μέρα σου;», εκείνο ξεσπάει σε κλάματα περιγράφοντας ένα δυσάρεστο περιστατικό με έναν συμμαθητή του.

Εκείνη την ώρα, το αίμα σας βράζει. Ίσως θυμάστε τα δικά σας παιδικά τραύματα. Ίσως το γονεϊκό σας ένστικτο να θέλει να «διορθώσει» τα πάντα αμέσως. Όμως, η αλήθεια είναι ότι δεν είναι όλα τα περιστατικά ίδια. Και η σωστή αντίδραση εξαρτάται από το να βάλετε τη σωστή ταμπέλα στη συμπεριφορά.

Ήταν το άλλο παιδί απλώς αγενές; Ήταν κακό; Ή μήπως μιλάμε για πραγματικό εκφοβισμό στο σχολείο (bullying); Οι διαφορές μπορεί να είναι λεπτές, αλλά είναι καθοριστικές.

Γιατί πρέπει να ξέρουμε τη διαφορά;

Οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι ζωτικής σημασίας να είμαστε ξεκάθαροι. Αν αντιδράσουμε υπερβολικά σε μια απλή αγένεια, μπορεί να στερήσουμε από το παιδί την ευκαιρία να χτίσει ανθεκτικότητα. Αν υποτιμήσουμε τον εκφοβισμό, μπορεί να το αφήσουμε εκτεθειμένο σε κίνδυνο.

Για να ξεχωρίσετε τις τρεις κατηγορίες, εστιάστε σε δύο παράγοντες: Την πρόθεση και τη συχνότητα.

1. Αγένεια (Rudeness): «Είχε μια κακή μέρα»

Η αγένεια συνήθως δεν γίνεται επίτηδες και δεν συμβαίνει συνέχεια.

• Τι είναι: Ένα παιδί που σπρώχνει στην ουρά, που σχολιάζει με γκιρμάστες, που πετάει μια κουβέντα χωρίς να το σκεφτεί. Είναι παρορμητικό και απερίσκεπτο, ναι. Αλλά στόχος του δεν είναι να πληγώσει βαθιά.
• Πώς να αντιδράσετε: Μάθετε στο παιδί σας να το αγνοεί ή να δείχνει επιείκεια. «Μάλλον ο Γιωργάκης δεν είχε καλή μέρα σήμερα». Είναι μια ευκαιρία να διδάξετε ανοχή.

2. Κακία (Meanness): «Πόνεσε, αλλά έγινε μια φορά»

Εδώ υπάρχει πρόθεση να πληγώσει, αλλά συμβαίνει σπάνια και δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά δύναμης ανάμεσα στα παιδιά.

• Τι είναι: Ένα πικρό σχόλιο πάνω στο παιχνίδι, το σκίσιμο μιας ζωγραφιάς από θυμό, ο αποκλεισμός από την παρέα μετά από έναν τσακωμό. Γίνεται επίτηδες, αλλά είναι μεμονωμένο περιστατικό.
• Πώς να αντιδράσετε: Ενδυναμώστε το παιδί να μιλήσει. Μάθετέ του να λέει ήρεμα και ξεκάθαρα: «Δεν μου αρέσει να μου μιλάς έτσι». Βοηθήστε το να υπερασπιστεί τον εαυτό του λεκτικά.

3. Εκφοβισμός στο σχολείο (Bullying): «Στόχος, επανάληψη, δύναμη»

Εδώ τα πράγματα σοβαρεύουν. Ο εκφοβισμός έχει και τα τρία στοιχεία: Είναι σκόπιμος, επαναλαμβανόμενος και βασίζεται στην ανισορροπία δύναμης.

• Τι είναι: Συνεχής κοροϊδία, απειλές, σωματική βία ή κοινωνικός αποκλεισμός, που συνεχίζεται ακόμα κι όταν το θύμα ζητήσει να σταματήσει. Ο θύτης χρησιμοποιεί τη δύναμή του (σωματική, δημοφιλία, ηλικία) για να ελέγξει το θύμα, το οποίο δεν μπορεί να αμυνθεί.
• Πώς να αντιδράσετε: Εδώ δεν χωράει το «λύστε το μόνοι σας». Το παιδί χρειάζεται την άμεση παρέμβασή σας. Κανένα παιδί δεν πρέπει να διαχειρίζεται τον εκφοβισμό μόνο του.

Πότε πρέπει να επέμβετε;

Ενώ το παιχνίδι ρόλων στο σπίτι μπορεί να βοηθήσει το παιδί να χτίσει αυτοπεποίθηση, υπάρχουν όρια. Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους γονείς να επέμβουν όταν η συμπεριφορά γίνει επαναλαμβανόμενη ή κλιμακωθεί. Τα ανησυχητικά σημάδια:

• Το παιδί φοβάται να πάει σχολείο.
• Παραπονιέται συχνά για πόνους στην κοιλιά ή το κεφάλι (σωματοποίηση άγχους).
• Αποσύρεται ή αλλάζει η συμπεριφορά του.

Σε περίπτωση εκφοβισμού, πρέπει να μιλήσετε με το σχολείο άμεσα. Με αυτόν τον τρόπο, διδάσκετε στο παιδί σας ότι το να ζητάει βοήθεια είναι δεξιότητα, όχι αδυναμία.

Το φαινόμενο των «Frenemies» (Φίλοι-Εχθροί)

Μερικές φορές, ο εκφοβισμός κρύβεται μέσα σε φιλίες. Έρευνες δείχνουν ότι πολλά παιδιά δέχονται επιθέσεις από τους υποτιθέμενους «φίλους» τους, οι οποίοι προσπαθούν να κερδίσουν κοινωνικό στάτους μειώνοντας τους άλλους. Εξηγήστε στο παιδί σας το θεμελιώδες: «Οι υγιείς άνθρωποι (φίλοι ή συγγενείς) δεν πληγώνουν ο ένας τον άλλον επίτηδες και ξανά και ξανά. Κανείς δεν πρέπει να ανέχεται τέτοια συμπεριφορά».

Κρατήστε την πόρτα ανοιχτή

Πώς θα μάθετε τι συμβαίνει; Κάντε τις δύσκολες συζητήσεις μέρος της ρουτίνας. Αντί για ανάκριση, ρωτήστε: «Πες μου ένα καλό πράγμα και ένα δύσκολο πράγμα που έγινε σήμερα» (το παιχνίδι «Τριαντάφυλλο και Αγκάθι»). Διαβάστε βιβλία ή δείτε ταινίες με σχετική θεματολογία (όπως το υπέροχο Wonder) και συζητήστε τα. Μοιραστείτε δικές σας εμπειρίες από το παρελθόν.

Όταν το παιδί νιώθει ότι μπορεί να σας μιλήσει χωρίς να κριθεί, θα σας ανοίξει την πόρτα στον εσωτερικό του κόσμο. Και αυτό είναι το πιο δυνατό όπλο ενάντια σε κάθε μορφή εκφοβισμού.

Μπορεί να σας ενδιαφέρει

Διαβάστε ακόμα

Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας να ξεπεράσει και να θεραπευτεί από το τραύμα του εκφοβισμού – Childit