Γιατί τα οκτώ μπορεί να είναι τόσο δύσκολη ηλικία;

Η καθημερινότητα με ένα παιδί γύρω στα οκτώ μπορεί να γίνει απρόβλεπτη: τη μία στιγμή ζητά τρυφερότητα και ασφάλεια, και την επόμενη αντιδρά έντονα, σαν να το έχει κατακλύσει κάτι που δεν μπορεί να εξηγήσει. Για πολλούς γονείς, αυτή η φάση μοιάζει μπερδεμένη και εξαντλητική. Όμως συχνά δεν πρόκειται απλώς για “δύσκολη συμπεριφορά”. Μπορεί να είναι ένα αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο τα συναισθήματα μεγαλώνουν πιο γρήγορα από την ικανότητα του παιδιού να τα διαχειριστεί.

Μια πιθανή εξήγηση που συζητιέται όλο και περισσότερο είναι η αδρεναρχή, ένα πρώιμο ορμονικό στάδιο που μπορεί να εμφανιστεί πριν από τα πιο εμφανή σημάδια της εφηβείας. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ξέσπασμα ή κάθε αλλαγή διάθεσης οφείλεται στις ορμόνες. Σημαίνει όμως ότι ίσως συμβαίνουν εσωτερικές αλλαγές που αξίζει να αντιμετωπίζονται με περισσότερη κατανόηση και λιγότερη ενοχή.

Τι είναι η αδρεναρχή

Η αδρεναρχή είναι μια φάση κατά την οποία τα επινεφρίδια αρχίζουν να παράγουν περισσότερες ορμόνες. Μπορεί να προηγείται της εφηβείας και να εμφανίζεται σε ηλικίες που πολλοί γονείς δεν περιμένουν ακόμα σημαντικές σωματικές ή συναισθηματικές αλλαγές. Ορισμένα παιδιά μπορεί να παρουσιάσουν πιο έντονη σωματική οσμή, λιπαρό δέρμα, σπυράκια ή πρώιμη ανάπτυξη τριχοφυΐας στις μασχάλες ή στην ηβική περιοχή.

Αξίζει να θυμόμαστε ότι η αδρεναρχή δεν είναι το ίδιο πράγμα με την εφηβεία. Είναι όμως πιθανό να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το παιδί βιώνει το σώμα του, την ευαισθησία του και τη συναισθηματική του ένταση. Παρότι η επιστήμη δεν έχει αποσαφηνίσει πλήρως πόσο επηρεάζει τη διάθεση, αρκετοί ειδικοί παρατηρούν ότι σε αυτή την ηλικία μπορεί να αυξάνονται η ευερεθιστότητα, η ανησυχία και οι εναλλαγές συμπεριφοράς.

Συμπτώματα που μπορεί να παρατηρείτε

Ένα παιδί γύρω στα οκτώ μπορεί να αντιδρά δυσανάλογα σε κάτι μικρό, να εκνευρίζεται εύκολα ή να περνά γρήγορα από την ανεξαρτησία στην έντονη ανάγκη για εγγύτητα. Μπορεί επίσης να φαίνεται πιο αγχωμένο, πιο ευαίσθητο στην κριτική ή πιο απότομο απέναντι στους γονείς του. Αυτές οι αντιδράσεις συχνά μοιάζουν ξαφνικές, αλλά για το ίδιο το παιδί είναι πολύ πραγματικές.

Μερικές φορές βλέπουμε αυτό που θα μπορούσαμε να περιγράψουμε ως “μεγάλα συναισθήματα σε ένα ακόμα ανώριμο νευρικό σύστημα”. Το παιδί νιώθει έντονα, αλλά δεν έχει ακόμα χτίσει πλήρως τα εσωτερικά εργαλεία που χρειάζεται για να ηρεμήσει, να βάλει λόγια σε αυτό που του συμβαίνει ή να σταματήσει μια παρορμητική αντίδραση τη στιγμή που συμβαίνει.

Η έρευνα δείχνει επίσης ότι ορισμένες πλευρές της σωματικής ωρίμανσης εμφανίζονται νωρίτερα σε σχέση με το παρελθόν. Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχει μια απλή εξήγηση που να ταιριάζει σε όλα τα παιδιά. Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό ανάπτυξης, και αυτό που για ένα παιδί είναι μια σύντομη φάση, για ένα άλλο μπορεί να διαρκέσει περισσότερο.

Πώς να ανταποκριθείτε τη στιγμή της έντασης

Όταν το παιδί ξεσπά, το πρώτο βήμα δεν είναι απαραίτητα η διόρθωση της συμπεριφοράς. Συχνά βοηθά περισσότερο να αναγνωρίσετε πρώτα το συναίσθημα που βλέπετε. Μια απλή φράση όπως «Μοιάζεις πολύ θυμωμένος/η αυτή τη στιγμή» ή «Νομίζω ότι έχεις υπερφορτωθεί» μπορεί να δώσει στο παιδί το αίσθημα ότι γίνεται κατανοητό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι επιτρέπονται όλα. Σημαίνει ότι πρώτα δίνετε χώρο στο συναίσθημα και έπειτα βάζετε όριο στη συμπεριφορά. Για παράδειγμα: «Είναι εντάξει να νιώθεις θυμό. Δεν είναι εντάξει να χτυπάς. Είμαι εδώ και θα το περάσουμε μαζί». Αυτή η στάση βοηθά το παιδί να μάθει ότι τα συναισθήματα δεν είναι επικίνδυνα, αλλά οι πράξεις χρειάζονται καθοδήγηση.

Στρατηγικές αντιμετώπισης στην καθημερινότητα

Τα παιδιά αυτής της ηλικίας ωφελούνται ιδιαίτερα από τη σταθερότητα. Οι προβλέψιμες ρουτίνες, οι ήπιες μεταβάσεις από τη μία δραστηριότητα στην άλλη και ένα σχετικά ήρεμο οικογενειακό πλαίσιο μπορούν να μειώσουν την υπερένταση. Όταν το παιδί ξέρει τι να περιμένει, συχνά νιώθει πιο ασφαλές και λιγότερο αντιδραστικό.

Χρήσιμο είναι επίσης να δίνεται προσοχή στη χρήση οθονών, ειδικά όταν το παιδί είναι ήδη κουρασμένο ή συναισθηματικά φορτισμένο. Δεν χρειάζεται αυστηρότητα χωρίς διάλογο, αλλά σαφή και σταθερά όρια. Η επαρκής ξεκούραση, το φαγητό που προσφέρει σταθερή ενέργεια και οι στιγμές κίνησης μέσα στη μέρα μπορούν επίσης να υποστηρίξουν καλύτερη ρύθμιση του σώματος και του συναισθήματος.

Εξίσου σημαντικές είναι οι απλές, έγκαιρες συζητήσεις για τις αλλαγές στο σώμα. Ένα παιδί που γνωρίζει ότι το σώμα του μεγαλώνει και αλλάζει δεν πανικοβάλλεται τόσο εύκολα όταν παρατηρεί κάτι νέο. Δεν χρειάζεται υπερβολική πληροφορία· χρειάζεται ειλικρίνεια, ηρεμία και η αίσθηση ότι μπορεί να ρωτήσει χωρίς ντροπή.

Δείτε Επίσης

Το μυστικό της πλάτης: Γιατί το χάδι είναι ο βιολογικός «διακόπτης» ηρεμίας του μωρού σας

Όταν το παιδί σάς σπρώχνει μακριά

Μια από τις πιο δύσκολες πλευρές αυτής της ηλικίας είναι ότι το παιδί μπορεί να δείχνει πως δεν σας θέλει κοντά, ενώ στην πραγματικότητα σας χρειάζεται πολύ. Μπορεί να απομακρύνεται, να μιλά απότομα ή να φαίνεται ότι απορρίπτει κάθε προσπάθεια επαφής. Σε αυτές τις στιγμές, η σταθερή παρουσία έχει μεγάλη αξία.

Το να μένετε διαθέσιμοι χωρίς πίεση είναι συχνά πιο βοηθητικό από το να απαιτείτε άμεση συζήτηση. Μερικές φορές αρκεί να είστε εκεί, με ήρεμη φωνή, με ένα ποτήρι νερό, με λίγα λόγια και πολλή σταθερότητα. Η σύνδεση δεν χρειάζεται πάντα να είναι λεκτική για να είναι ουσιαστική.

Πότε χρειάζεται επιπλέον στήριξη

Η έναρξη της εφηβείας μπορεί φυσιολογικά να συμβεί από τα οκτώ έως τα 14 έτη. Αν όμως παρατηρείτε σωματικά σημάδια πριν από τα οκτώ ή αν οι αλλαγές στη διάθεση, στη συμπεριφορά ή στην ανάπτυξη σας ανησυχούν έντονα, είναι καλή ιδέα να μιλήσετε με γιατρό ή με έναν ειδικό ψυχικής υγείας παιδιών. Αυτό δεν σημαίνει ότι “κάτι δεν πάει καλά”. Σημαίνει ότι ζητάτε καθοδήγηση με φροντίδα και υπευθυνότητα.

Τι να θυμάστε

Η ηλικία των οκτώ μπορεί να είναι μια μεταβατική περίοδος με περισσότερη ένταση απ’ όση φαίνεται εξωτερικά. Αν το παιδί σας μοιάζει μια μικρή στιγμή ώριμο και την επόμενη εντελώς αποδιοργανωμένο, δεν είστε μόνοι και δεν σημαίνει ότι αποτυγχάνετε ως γονείς. Συχνά αυτό που χρειάζεται περισσότερο είναι σύνδεση, όρια και υπομονή μαζί.

Δεν υπάρχει μία εξήγηση για όλα, ούτε μία τέλεια αντίδραση που λύνει κάθε δυσκολία. Όμως το να βλέπετε πίσω από το ξέσπασμα ένα παιδί που προσπαθεί να καταλάβει τι του συμβαίνει, μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο που το στηρίζετε. Και αυτό, πολλές φορές, είναι το πιο σημαντικό πρώτο βήμα.