Γονείς, μήπως τα εφηβάκια σας νιώθουν ότι αγαπάτε πιο πολύ το κινητό σας;

Έχεις βρεθεί ποτέ σε εστιατόριο ή σε κάποιον δημόσιο χώρο και να δεις ένα παιδί να προσπαθεί να κερδίσει την προσοχή του γονιού του, ενώ εκείνος κοιτάζει επίμονα την οθόνη του; Είναι μια εικόνα που επαναλαμβάνεται συχνά στην καθημερινότητα. Με αφορμή ακριβώς αυτές τις στιγμές, μια πρόσφατη ερευνητική δουλειά που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Psychology εξέτασε πώς αντιλαμβάνονται οι έφηβοι τη χρήση κινητών και άλλων συσκευών από τους γονείς τους και τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τη σχέση τους.

Δεν πρόκειται για «shaming» των γονιών

Πριν από οτιδήποτε άλλο, αξίζει να ξεκαθαριστεί ότι το θέμα δεν είναι να μοιραστούν ευθύνες ή να «στοχοποιηθούν» οι γονείς με ενοχές. Οι περισσότεροι γονείς αναγνωρίζουν στον εαυτό τους παρόμοιες σκηνές και συχνά νιώθουν αμηχανία, όχι επειδή «δεν νοιάζονται», αλλά επειδή η τεχνολογία έχει μπει παντού. Η ουσία είναι να δούμε πώς εμφανίζονται τα τηλέφωνα και οι οθόνες μέσα στην οικογένεια και αν υπάρχουν μικρές αλλαγές που μπορούν να κάνουν διαφορά σε στιγμές που έχουν πραγματική σημασία.

Πώς σχεδιάστηκε η έρευνα και ποιοι συμμετείχαν

Στην έρευνα συμμετείχαν 600 έφηβοι, ηλικίας 12 έως 17 ετών, από τον γενικό πληθυσμό. Τα παιδιά κλήθηκαν να περιγράψουν πώς βιώνουν τη συμπεριφορά του βασικού τους φροντιστή (μαμά, μπαμπάς ή άλλος γονεϊκός ρόλος). Για λόγους απλότητας, χρησιμοποιούνται οι όροι «μαμά» και «μπαμπάς». Αυτό δεν αλλάζει το βασικό νόημα: το ενδιαφέρον ήταν να καταγραφεί η εμπειρία των εφήβων όταν ζητούν προσοχή, βοήθεια ή συμβουλή, αλλά νιώθουν ότι μια συσκευή «μπαίνει ανάμεσα».

Συγκεκριμένα, οι έφηβοι ανέφεραν σε ποιο βαθμό αισθάνονται ότι το κινητό ή άλλη συσκευή του γονιού (τηλέφωνο, tablet, υπολογιστής) αποσπά την προσοχή του. Επίσης περιέγραψαν πόσο συχνά πιστεύουν ότι η οθόνη δυσκολεύει την επικοινωνία, ειδικά όταν οι ίδιοι θέλουν να μιλήσουν για κάτι προσωπικό ή σημαντικό.

Η σύνδεση με την «ασφάλεια» στη σχέση γονιού-εφήβου

Στη συνέχεια, οι ερευνητές προσπάθησαν να καταλάβουν αν αυτές οι αντιλήψεις σχετίζονται με το πώς οι έφηβοι αξιολογούν τη συναισθηματική διαθεσιμότητα και ανταπόκριση των γονιών τους. Αυτή η πλευρά της σχέσης συνδέεται με την έννοια του στυλ προσκόλλησης.

Με απλά λόγια, το ερώτημα ήταν το εξής: αν ένας έφηβοςνιώθει ότι ο γονιός τον «αφήνει στην άκρη» για χάρη του κινητού, επηρεάζεται και η αίσθησή του ότι ο γονιός είναι δίπλα του όταν τον χρειάζεται; Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι έφηβοι που ανέφεραν μεγαλύτερη απόσπαση του γονιού τους από συσκευές, τείνουν να αισθάνονται λιγότερη ασφάλεια στη σχέση. Παράλληλα, δήλωσαν πιο συχνά ότι δυσκολεύονται να βασιστούν στον γονιό τους όταν θέλουν να συζητήσουν κάτι ουσιαστικό.

Για όσους θέλουν περισσότερες λεπτομέρειες, υπάρχει και εκτενέστερη παρουσίαση του θέματος από το CNN Health, όπου αναλύεται το πλαίσιο και το τι μπορεί να σημαίνουν αυτά τα δεδομένα στην καθημερινή ζωή της οικογένειας.

Τι να κρατήσουν οι γονείς από αυτά τα ευρήματα

Οι γονείς δεν αποσπώνται μόνο από τα κινητά. Υπάρχουν δουλειές, υποχρεώσεις, άγχος, οικιακές ανάγκες και δεκάδες μικρές διακοπές μέσα στη μέρα. Ωστόσο, τα τηλέφωνα και οι εφαρμογές είναι σχεδιασμένα για να τραβούν την προσοχή και να τη διατηρούν. Και είναι γνωστό ότι πολλοί άνθρωποι ελέγχουν το κινητό τους ακόμη και σε στιγμές που θα μπορούσαν να είναι «κοινός χρόνος».

Δείτε Επίσης

Γονείς παιδιών που πέρασαν στο πανεπιστήμιο απέφυγαν να κάνουν αυτά τα λάθη στη διάρκεια των εφηβικών καλοκαιριών

Η πρακτική απάντηση δεν είναι να εξαφανιστεί το κινητό, ούτε να θεωρείται λάθος κάθε έλεγχος ενημέρωσης ή λίγη χαλάρωση με ένα παιχνίδι. Το κλειδί είναι το mindfulness στη διαθεσιμότητα: να υπάρχει σταθερά ο χώρος όπου το παιδί ξέρει ότι θα βρει τον γονιό παρόντα.

Μικρές, ρεαλιστικές κινήσεις που μπορούν να βοηθήσουν

Ένα πρώτο βήμα είναι να οριστούν συγκεκριμένες στιγμές «χωρίς οθόνες». Συχνά προτείνονται τα γεύματα ως μια απλή, επαναλαμβανόμενη ευκαιρία για παρουσία και κουβέντα. Εξίσου σημαντικό είναι να σκεφτεί ο γονιός πώς μοιάζει, στην πράξη, η ποιοτική προσοχή προς το παιδί. Πότε καταλαβαίνετε ότι κάτι είναι πραγματικά σημαντικό για εκείνο, ακόμη κι αν ακούγεται «μικρό» σε εσάς;

• Να αναγνωρίζετε άμεσα ότι το παιδί ζητά επαφή («σε ακούω», «σε βλέπω»), ακόμη κι αν δεν μπορείτε εκείνη τη στιγμή να μιλήσετε.
• Να λέτε ξεκάθαρα πότε θα είστε διαθέσιμοι για ουσιαστική συζήτηση («σε 10 λεπτά τελειώνω και καθόμαστε»).
• Να δημιουργείτε σταθερές «νησίδες» προσοχής μέσα στην ημέρα, ώστε το παιδί να μην χρειάζεται να ανταγωνίζεται μια οθόνη.

Γιατί έχει σημασία η οπτική των εφήβων

Ένα σημείο που αναδεικνύει αυτή η έρευνα είναι η ανάγκη να ακουστεί περισσότερο η εμπειρία των εφήβων. Πολλές μελέτες έχουν εστιάσει κυρίως στις δυσκολίες που μπορεί να δημιουργεί η τεχνολογία για τα παιδιά. Αντίθετα, λιγότερη προσοχή έχει δοθεί στο οικογενειακό σύστημα συνολικά και ειδικά στους γονείς. Όταν οι έφηβοι λένε ότι «δεν μπορούν να πιάσουν» τον γονιό τους για μια κουβέντα, περιγράφουν κάτι που αγγίζει την αίσθηση σύνδεσης και ασφάλειας μέσα στο σπίτι.

Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι ένας γονιός οφείλει να σταματά ό,τι κάνει κάθε φορά που το παιδί ζητά προσοχή. Σημαίνει, όμως, ότι βοηθά να δείχνει πως κατάλαβε το αίτημα και ότι θα υπάρξει χρόνος για ουσιαστική ανταπόκριση. Στο τέλος, οι περισσότεροι γονείς θέλουν να περνά στο παιδί ένα σταθερό μήνυμα: μπορεί να μοιραζόμαστε την προσοχή μας με πολλά πράγματα, αλλά η σχέση μας μαζί σου παραμένει προτεραιότητα.