Βάβισμα: Γιατί είναι καλό σημάδι και πώς να το ενισχύσετε

Η πρώτη φορά που άκουσα τον μεγαλύτερο γιο μου να περνά από τα απλά «κου-κου» σε κάτι που έμοιαζε με συλλαβή, μου έχει μείνει αξέχαστη. Για μήνες δοκίμαζε ήχους χωρίς σταθερό μοτίβο, μέχρι που μια μέρα βγήκε καθαρά κάτι σαν «μπα» ή «μα».

Όπως συμβαίνει σε πολλούς γονείς, το εξέλαβα ως μεγάλο ορόσημο. Εκείνη τη στιγμή μοιάζει σχεδόν σαν να ξεκινά «επίσημα» η πορεία προς την ομιλία.

Γιατί το βάβισμα είναι κάτι περισσότερο από «χαριτωμένοι ήχοι»

Αν αναρωτιέστε αν το βάβισμα είναι καλό σημάδι, τα δεδομένα δείχνουν πως ναι: αποτελεί βασικό κομμάτι της γλωσσικής ανάπτυξης. Είναι ο τρόπος του βρέφους να εξασκεί τους μηχανισμούς παραγωγής ήχου και να πειραματίζεται με τις πρώτες συλλαβές.

Το κρίσιμο, όμως, δεν είναι μόνο ότι το μωρό παράγει ήχους. Μετράει πολύ και το πώς ανταποκρίνεστε εσείς σε αυτές τις προσπάθειες.

Τι έδειξε η έρευνα για την ανταπόκριση των γονέων

Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Infancy αμφισβητεί την ιδέα ότι η γλωσσική εξέλιξη είναι αποκλειστικά έμφυτη και άρα πρακτικά ανεπηρέαστη. Οι ερευνητές παρακολούθησαν στενά τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε μητέρες και τα βρέφη τους, όταν τα παιδιά ήταν περίπου 8 μηνών, για διάστημα έξι μηνών.

Το βασικό εύρημα ήταν ότι τα βρέφη των οποίων οι μητέρες ανταποκρίνονταν προσπαθώντας να καταλάβουν τι «λέει» το μωρό, εμφάνισαν πιο προχωρημένους γλωσσικούς ήχους νωρίτερα. Αντίθετα, όταν οι μητέρες απαντούσαν αλλά άλλαζαν κατεύθυνση (για παράδειγμα, στρέφοντας την προσοχή του παιδιού σε άλλο αντικείμενο ή δραστηριότητα), η εξέλιξη αυτών των ήχων ήταν πιο αργή.

Σημείο-κλειδί: όλες οι μητέρες ανταποκρίνονταν. Η διαφορά βρέθηκε στο πώς γινόταν αυτή η ανταπόκριση.

Όταν η μητέρα «έμπαινε» στην απόπειρα επικοινωνίας και απαντούσε σαν να υπάρχει μήνυμα (ακόμη κι αν δεν είναι ξεκάθαρο), φαίνεται ότι υποστήριζε την εκμάθηση της επικοινωνίας. Στα παιδιά αυτά, έως περίπου τους 15 μήνες, καταγράφηκαν περισσότερες λέξεις και χειρονομίες σε σύγκριση με τα βρέφη της άλλης ομάδας.

Πότε ξεκινά συνήθως το βάβισμα;

Η ανάπτυξη δεν είναι ίδια για όλα τα παιδιά, όμως τα περισσότερα βρέφη αρχίζουν να φλυαρούν περίπου στους 6–9 μήνες. Το βάβισμα διαφέρει από τους πιο πρώιμους φωνητικούς ήχους που ακούγονται νωρίτερα στη βρεφική ηλικία.

Συνήθως μιλάμε για μπαμπάλισμα όταν το μωρό παράγει επαναλαμβανόμενες συλλαβές, όπως «μπα-μπα» ή «μα-μα». Αυτές οι αλληλουχίες λειτουργούν σαν «πρόβα» για την ομιλία που θα ακολουθήσει.

Οι βασικές φάσεις του

Οι λογοθεραπευτές περιγράφουν το βάβισμα ως μια διαδικασία που εξελίσσεται σε στάδια. Κάθε στάδιο δείχνει ότι το βρέφος πλησιάζει λίγο περισσότερο σε πιο οργανωμένα μοτίβα ήχων, που αργότερα θα στηρίξουν τη γλώσσα.

• Μονοσύλλαβοι ήχοι (μα, ντα, μπα): περίπου στους 4–5 μήνες
• Επαναληπτικό (επανάληψη του ίδιου ήχου όπως «μπα-μπα» ή «μα-μα»): περίπου στους 6–7 μήνες
• Ποικιλόμορφο (συνδυασμός διαφορετικών ήχων όπως «μπα-μα-ντα»): περίπου στους 8–9 μήνες
• Σύνθετο (πιο σύνθετοι ήχοι και μερικές φορές απλές λέξεις, π.χ. «μα μπάλα ντα»): περίπου στους 10–11 μήνες

Από τη στιγμή που εμφανίζονται τέτοια μοτίβα, η πορεία προς τις πρώτες λέξεις έχει ήδη ξεκινήσει. Σταδιακά, η παραγωγή ήχων γίνεται πιο σταθερή και πιο «χρηστική» για επικοινωνία.

Είναι τελικά το βάβισμα καλός δείκτης ανάπτυξης;

Το βάβισμα δεν είναι απλώς κάτι χαριτωμένο για βίντεο και φωτογραφίες. Αποτελεί πρώιμο στάδιο της γλωσσικής εξέλιξης και δείχνει ότι το βρέφος εξασκεί την ικανότητα να σχηματίζει ήχους που μοιάζουν με τις δομές της γλώσσας.

Βέβαια, η κατάκτηση της γλώσσας είναι πολύπλοκη και διαρκεί χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, οι πρώτες συλλαβές είναι ένα ουσιαστικό βήμα, γιατί λειτουργούν σαν θεμέλιο για ό,τι θα ακολουθήσει.

Στην καθημερινότητα, οι γονείς μπορούν να στηρίξουν αυτή την πορεία με απλές πρακτικές: να μιλούν στο παιδί, να περιγράφουν τι κάνουν, να ονομάζουν αντικείμενα και να συμμετέχουν στις προσπάθειές του να επικοινωνήσει. Ακόμη κι όταν δεν είναι σαφές «τι είπε», η αλληλεπίδραση έχει αξία.

Δείτε Επίσης

Βρεφικός ύπνος: Πότε τα μωρά κοιμούνται συνεχόμενα – σημάδια και 9 πρακτικές συμβουλές

Έχει «νόημα» αυτό που λέει το μωρό;

Οι ερευνητές προτείνουν ότι, όταν ο γονέας απαντά στο βάβισμα σαν να πρόκειται για επικοινωνία, ενισχύει στο παιδί την ιδέα ότι μπορεί να επικοινωνεί. Στην αρχή, πολλά βρέφη δεν αντιλαμβάνονται πλήρως ότι οι ήχοι τους μπορούν να προκαλέσουν ανταπόκριση και να μεταφέρουν μήνυμα.

Το πρώιμο βάβισμα συνήθως δεν κουβαλά συγκεκριμένο νόημα. Είναι κυρίως δοκιμή ήχων και εξάσκηση στον συντονισμό, μέχρι να αρχίσουν να εμφανίζονται πιο σταθεροί συνδυασμοί συμφώνου-φωνήεντος που μοιάζουν με «δομικά υλικά» λέξεων.

Γι’ αυτό και συχνά ακούγονται αλληλουχίες όπως «ντα-ντα» ή «μπα-μπα»: είναι σχετικά εύκολες στην παραγωγή. Με τον χρόνο, αυτές οι δοκιμές γίνονται πιο στοχευμένες και πιο κοντά στη μορφή πραγματικών λέξεων.

Πώς να ανταποκρίνεστε πρακτικά στο βάβισμα

Μπορείτε να αφήσετε στην άκρη τη συστολή και να απαντάτε σαν να καταλαβαίνετε. Ακόμη κι αν δεν καταλαβαίνετε (και τις περισσότερες φορές δεν γίνεται να καταλάβετε), το μωρό λαμβάνει το βασικό μήνυμα: «σε ακούω».

Μπορεί να βοηθήσει να επαναλαμβάνετε τον ήχο, να προσθέτετε μια απλή λέξη, ή να δίνετε μια «ερμηνεία» με βάση το πλαίσιο (π.χ. «Θες το παιχνίδι;»). Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αλληλεπίδρασης θα το δείτε εδώ:

Συνολικά, το μπαμπάλισμα αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η αλληλεπίδραση γονέα-παιδιού σε βάθος. Οι πρώτοι αυτοί ήχοι είναι ουσιαστικά η εκκίνηση της μάθησης της ομιλίας, και η ανταπόκριση των γονέων μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά σε αυτή την πορεία.