Το μυστικό για να διδάξετε σε ένα παιδί να ζει με ευγνωμοσύνη

Πέρα από την επιθυμία να μη μεγαλώσουμε ένα παιδί που τα θεωρεί όλα δεδομένα, ολοένα και περισσότερα ευρήματα έχουν περάσει στο ευρύ κοινό: η ευγνωμοσύνη συνδέεται με ευημερία, μεγαλύτερη ικανοποίηση, καλύτερες σχέσεις και καλύτερη ψυχική αντοχή σε βάθος χρόνου.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Martin Seligman, που έχει συνδεθεί με τη θετική ψυχολογία, προτείνει έντονα την πρακτική των «γραμμάτων ευγνωμοσύνης» στο βιβλίο του Authentic Happiness.

Η ευγνωμοσύνη μπορεί να ενισχύει την ευτυχία και να μειώνει το στρες, επηρεάζοντας τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλός μας.

Αν, λοιπόν, μιλάμε για κάτι τόσο ισχυρό, είναι λογικό η προσπάθεια να μην περιορίζεται σε έναν μήνα ή σε λίγες γιορτινές ημέρες. Το ερώτημα είναι: πώς γίνεται η ευγνωμοσύνη να μετατραπεί σε στάση ζωής για ένα παιδί;

Πώς να βοηθήσετε το παιδί να ζει με ευγνωμοσύνη

Για να ριζώσει η ευγνωμοσύνη μακροπρόθεσμα, χρειάζεται να πάμε πέρα από περιστασιακές πρακτικές και «εποχικές» υπενθυμίσεις.

Το σημείο-κλειδί σε κάθε σταθερή αλλαγή βρίσκεται στα καθημερινά μοτίβα σκέψης. Οι σκέψεις επηρεάζουν τα συναισθήματα, και τα συναισθήματα οδηγούν σε συμπεριφορές. Άρα, για να γίνει η ευγνωμοσύνη φυσική τάση, έχει νόημα να εστιάσουμε στο πώς το παιδί ερμηνεύει όσα του συμβαίνουν.

Το «μυστικό» για να εσωτερικεύσει το παιδί την ευγνωμοσύνη

Στις γιορτές, η ευγνωμοσύνη φαίνεται να έρχεται πιο εύκολα. Οι παραδόσεις, οι συγκεντρώσεις, το φαγητό, ο χρόνος με αγαπημένα πρόσωπα μάς βοηθούν να σταθούμε, να σκεφτούμε και να αναγνωρίσουμε όσα έχουμε. Συχνά, αυτή η αναγνώριση φέρνει ηρεμία, ικανοποίηση και γαλήνη.

Τι γίνεται όμως τον υπόλοιπο χρόνο; Τι γίνεται στις μέρες που δεν έχουν λάμψη, στολίδια, προσμονή και «ειδικές περιστάσεις»; Εκεί όπου υπάρχουν σχολικές δυσκολίες, απογοητεύσεις, καβγάδες, μικρές ή μεγάλες ματαιώσεις;

Κι όμως, η ευγνωμοσύνη μπορεί να καλλιεργηθεί ακριβώς σε αυτές τις συνηθισμένες, απρόβλεπτες στιγμές – ακόμη και εκεί που δεν την περιμένουμε.

Αν θέλετε το παιδί σας να αποκτήσει μια βαθιά, σταθερή αίσθηση ευγνωμοσύνης όλο τον χρόνο, το «μυστικό» είναι να μάθει να την αναζητά όχι μόνο στις καλές στιγμές, αλλά και στις δύσκολες. Όχι για να ωραιοποιεί τον πόνο ή να προσποιείται ότι όλα είναι εύκολα, αλλά για να αναπτύξει μια εσωτερική ικανότητα: να βλέπει δυνατότητες νοήματος και μάθησης ακόμη και όταν κάτι δεν πάει όπως το ήθελε.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη

Σημαίνει να διδάσκετε –και να δείχνετε με το παράδειγμά σας– πώς είναι να μένουμε παρόντες σε μια δύσκολη στιγμή, αντί να την αποφεύγουμε ή να την ακυρώνουμε. Σημαίνει επίσης να βοηθάτε το παιδί να αρχίσει να εμπιστεύεται ότι πολλές από τις πιο απαιτητικές εμπειρίες μπορούν, με τον χρόνο, να γίνουν πηγές δύναμης.

Σκεφτείτε το.

Αν κοιτάξετε πίσω στη δική σας ζωή, ποιες στιγμές συνέβαλαν πιο πολύ στο να γίνετε αυτό που είστε σήμερα; Συχνά, τα μεγαλύτερα μαθήματα δεν έρχονται «τυλιγμένα» με ευκολία, αλλά μέσα από δοκιμασίες, λάθη και δυσκολίες.

Μια προσέγγιση 3 βημάτων για ευγνωμοσύνη και ανθεκτικότητα

Αυτό δεν σημαίνει ότι, την επόμενη φορά που το παιδί θα πέσει από το ποδήλατο ή θα απογοητευτεί, θα του πείτε κάτι του τύπου «ξεπέρασέ το» ή «ό,τι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό». Αντίθετα, δεν πρόκειται για τοξική θετικότητα ούτε για ακύρωση συναισθημάτων.

Υπάρχουν όμως τρία δυνατά βήματα που μπορείτε να εφαρμόσετε όταν το παιδί είναι πιεσμένο, πληγωμένο ή θυμωμένο, ώστε σταδιακά να μάθει να στρέφεται προς την ευγνωμοσύνη ως μέρος της καθημερινής του νοοτροπίας.

1) Επικυρώστε τα συναισθήματα και την εμπειρία του.

Αυτό χρειάζεται να προηγείται. Όταν ένα παιδί είναι αναστατωμένο, λειτουργεί κυρίως από τον «συναισθηματικό εγκέφαλο» και δεν είναι έτοιμο να δεχτεί συμβουλές ή να κάνει αναστοχασμό εκείνη τη στιγμή. Το πιο θεραπευτικό μήνυμα είναι ότι το βλέπετε και το ακούτε. Δώστε ενσυναίσθηση και προσπαθήστε να κατανοήσετε πώς φαίνεται η κατάσταση από τη δική του οπτική.

Δείτε Επίσης

10 απλοί καθημερινοί τρόποι για να βελτιώσετε τη συμπεριφορά και τη διάθεση του παιδιού

2) Δώστε χρόνο να ηρεμήσει.

Κάθε παιδί χρειάζεται διαφορετικό χρόνο για να επιστρέψει σε συναισθηματική ρύθμιση. Μερικά παιδιά ηρεμούν σχετικά γρήγορα μόνα τους, ενώ άλλα χρειάζονται υποστήριξη για να ξεκολλήσουν από τη δυσφορία και να βρουν ξανά καθαρή σκέψη. Ο κατάλληλος χρόνος για συζήτηση μπορεί να είναι αργότερα την ίδια μέρα ή ακόμη και μέσα στην εβδομάδα.

3) Κατευθύνετε το προς ευκαιρίες ευγνωμοσύνης στο παρόν.

Όταν πια έχει ηρεμήσει, ανοίξτε μια ήρεμη συζήτηση για το πώς μπορούμε να αξιοποιούμε τις δύσκολες στιγμές αλλάζοντας τον τρόπο που τις κοιτάμε – σαν μια «υπερδύναμη» νοοτροπίας. Μπορεί να βοηθήσουν τα εξής:

• Να δώσετε παράδειγμα από δική σας πρόσφατη δυσκολία και τι μάθατε από αυτή.
• Να αναγνωρίσετε συγκεκριμένα σημάδια ανθεκτικότητας, π.χ. «Είδα ότι, παρόλο που δεν διάλεξες το παιχνίδι που ήθελες, αποφάσισες να περάσεις καλά με τον αδερφό σου».
• Να το βοηθήσετε να καταλάβει ότι μπορεί να νιώθει δύο πράγματα ταυτόχρονα, π.χ. απογοήτευση και ευγνωμοσύνη.
• Να το εμπλέξετε σε σκέψη για κάτι καλό που ίσως προκύψει ή για ένα πιθανό μάθημα, π.χ. «Αναρωτιέμαι αν αργότερα θα βγει κάτι χρήσιμο από αυτό…».

Πρώτα μένετε μαζί του στη δυσκολία και στα φυσιολογικά συναισθήματα (απογοήτευση, ενόχληση, λύπη) και μετά το καθοδηγείτε απαλά προς την ανάπτυξη και την ευγνωμοσύνη.

Όταν ένα παιδί μαθαίνει ότι μπορεί να αντέξει τη δυσφορία χωρίς να καταρρέει ή να κλείνεται, ενισχύεται ένας πολύτιμος προστατευτικός παράγοντας για όλη τη ζωή: η ανθεκτικότητα.

Γιατί η ευγνωμοσύνη είναι δώρο ζωής για το παιδί

Πολλοί άνθρωποι ξοδεύουμε τεράστια ενέργεια πολεμώντας τα «χαμηλά» της ζωής και μένοντας κολλημένοι σε αυτά περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται. Τα καλά νέα είναι ότι δεν είναι μονόδρομος.

Όταν βοηθάτε το παιδί να αναπλαισιώνει τις δύσκολες ή αγχωτικές καταστάσεις, του δίνετε ένα πλαίσιο να ζει με μεγαλύτερη ανοιχτότητα και ευγνωμοσύνη σε όλες τις εποχές της ζωής. Αντί να αντιστέκεται ή να αποσύρεται στις δοκιμασίες, θα μαθαίνει να τις αντιμετωπίζει με τρόπους υγιείς και υποστηρικτικούς.

Έτσι, δεν καλλιεργείτε μόνο μια πιο φυσική νοοτροπία ευγνωμοσύνης, αλλά ενισχύετε και δεξιότητες που σχετίζονται με το να αναθρέψετε ένα ανθεκτικό παιδί: να βλέπει τα λάθη και τις προκλήσεις ως ευκαιρίες μάθησης και ανάπτυξης.