Γιατί τρέχεις να τα «φτιάξεις» όλα για το παιδί σου; Η ψυχολογική αλήθεια που πρέπει να μάθεις τώρα που είναι ακόμα μικρό

Κάθε φορά που το παιδί σου δυσκολεύεται να κουμπώσει το μπουφάν του, το χέρι σου πηγαίνει αυτόματα να το βοηθήσει. Όταν ένας φίλος του στην παιδική χαρά του παίρνει το παιχνίδι, η καρδιά σου χτυπάει δυνατά και θέλεις να παρέμβεις αμέσως για να αποκαταστήσεις την αδικία. Είναι απόλυτα φυσιολογικό να θέλουμε να προστατέψουμε τα παιδιά μας. Τι συμβαίνει όμως όταν η ανάγκη μας να «διορθώνουμε» τα πάντα γίνεται μια μόνιμη κατάσταση;

Σύμφωνα με την ψυχολογία, η αδυναμία πολλών γονιών να αφήσουν το παιδί τους να βιώσει τη ματαίωση ή τη δυσκολία δεν είναι απλώς δείγμα υπερβολικής αγάπης. Είναι συχνά μια αντίδραση του νευρικού μας συστήματος, ριζωμένη στη δική μας παιδική ηλικία, όπου ίσως δεν μας επετράπη ποτέ να αποτύχουμε με ασφάλεια.

Αν έχεις μικρά παιδιά, τώρα είναι η κρίσιμη στιγμή να αναγνωρίσεις αυτό το μοτίβο και να το αλλάξεις, πριν μετατραπεί σε βαρίδι για την ενήλικη ζωή τους.

Ο «συναγερμός» μέσα μας: Όταν η δυσκολία του παιδιού γίνεται δική μας απειλή

Φαντάσου το νήπιό σου να προσπαθεί να φτιάξει έναν πύργο με τουβλάκια και να αποτυγχάνει. Κλαίει. Εσύ, αντί να το παρηγορήσεις απλά, νιώθεις μια σωματική δυσφορία. Οι παλμοί σου ανεβαίνουν, η αναπνοή σου γίνεται ρηχή. Το σώμα σου μπαίνει σε κατάσταση «μάχης ή φυγής». Πρέπει να φτιάξεις τον πύργο τώρα για να σταματήσει το κλάμα.

Αυτό δεν είναι συνειδητή επιλογή γονεϊκότητας. Είναι μια αυτόματη απόκριση του νευρικού σου συστήματος. Σύμφωνα με έρευνες, αυτές οι αντιδράσεις συχνά δεν αφορούν το παρόν, αλλά το παρελθόν. Ίσως ως παιδί, όταν εσύ έκλαιγες ή αποτύχαινες, ένιωθες ότι κάτι ήταν θεμελιωδώς λάθος με εσένα ή ότι κανείς δεν θα σε βοηθούσε. Σήμερα, η δυσκολία του παιδιού σου πυροδοτεί αυτό το παλιό τραύμα.

Ήσουν το παιδί που «διόρθωνε» τα πάντα;

Πολλοί γονείς που τρέχουν να προλάβουν κάθε πτώση του παιδιού τους, ήταν οι ίδιοι παιδιά-διαμεσολαβητές. Ήταν τα παιδιά που «διάβαζαν» τη διάθεση των γονιών τους πριν καν μιλήσουν, που ήταν «καλά παιδιά» για να αποφύγουν τις εντάσεις.

Αν μεγάλωσες νιώθοντας ότι η ασφάλειά σου εξαρτάται από το να είναι όλοι γύρω σου χαρούμενοι, είναι λογικό να μεταφέρεις αυτό το μοτίβο και στο παιδί σου. Το νευρικό σου σύστημα έχει μάθει ότι η δυσφορία κάποιου άλλου είναι επείγον περιστατικό. Μόνο που τώρα, ο «άλλος» είναι το παιδί σου. Και το να του λύνεις κάθε πρόβλημα, του στερεί το πιο σημαντικό μάθημα: την ανθεκτικότητα.

Ο φόβος της επανάληψης: «Δεν θέλω να νιώσει όπως ένιωσα εγώ»

«Κανείς δεν με βοήθησε όταν πνιγόμουν». Αυτή η σκέψη οδηγεί πολλούς γονείς στην υπερπροστασία. Βλέπουν το παιδί τους να παλεύει με κάτι απλό –όπως το να δέσει τα κορδόνια του ή να διαχειριστεί έναν τσακωμό– και προβάλλουν πάνω του τον δικό τους πόνο από το παρελθόν.

Δεν βλέπουν το παιδί τους ως έναν ικανό μικρό άνθρωπο που μαθαίνει. Βλέπουν τον εαυτό τους σε εκείνη την ηλικία, μόνο και αβοήθητο. Έτσι, παρεμβαίνουν για να «σώσουν» το παιδί, ενώ στην πραγματικότητα προσπαθούν να ανακουφίσουν το δικό τους παλιό τραύμα.

Η παγίδα της «καλής γονεϊκότητας»

Όλοι έχουμε διαβάσει για την αξία της αυτονομίας. Ξέρουμε στη θεωρία ότι πρέπει να αφήνουμε τα παιδιά να κάνουν λάθη. Όμως, όταν το παιδί σου στέκεται μπροστά σου απογοητευμένο, η λογική πάει περίπατο.

Γιατί; Επειδή η γνώση είναι εγκεφαλική, ενώ η αντίδραση είναι σωματική. Ένας γονιός με ενεργοποιημένο νευρικό σύστημα δεν μπορεί να σκεφτεί καθαρά και να πει «ας το αφήσω να προσπαθήσει λίγο ακόμη». Το ένστικτό του φωνάζει «κάνε το να σταματήσει να πονάει».

Ο φαύλος κύκλος της εξάρτησης

Όταν επεμβαίνουμε διαρκώς όσο τα παιδιά είναι μικρά (τους δίνουμε τις απαντήσεις, μιλάμε εκ μέρους τους στους φίλους τους, ολοκληρώνουμε τις εργασίες τους), δημιουργούμε μια επικίνδυνη πεποίθηση: «Δεν μπορώ να τα καταφέρω μόνος μου».

Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν με τέτοια παρέμβαση τείνουν να έχουν περισσότερο άγχος και λιγότερη αυτοπεποίθηση. Καθώς μεγαλώνουν, αντί να εμπιστεύονται την κρίση τους, κοιτούν πάντα εσένα για επιβεβαίωση.

Πώς να σπάσεις το μοτίβο τώρα που είναι νωρίς: 3 Βήματα

Το να αλλάξεις αυτή τη συνήθεια δεν είναι εύκολο, αλλά είναι το καλύτερο δώρο που μπορείς να κάνεις στο παιδί σου (και στον εαυτό σου).

1. Πάτα «Παύση»: Την επόμενη φορά που θα νιώσεις την παρόρμηση να παρέμβεις, σταμάτα. Μέτρα μέχρι το 10. Παρατήρησε τι συμβαίνει στο σώμα σου. Χτυπάει η καρδιά σου; Σφίγγεται το στομάχι σου; Αναγνώρισε ότι αυτός είναι ο δικός σου φόβος, όχι του παιδιού.
2. Άλλαξε την αφήγηση: Αντί να σκέφτεσαι «το παιδί μου υποφέρει», σκέψου «το παιδί μου μαθαίνει κάτι δύσκολο τώρα». Η δυσκολία δεν είναι εχθρός, είναι δάσκαλος. Ένα παιδί που μαθαίνει να διαχειρίζεται τη ματαίωση στα 4 του χρόνια, θα είναι ένας έφηβος που θα μπορεί να διαχειριστεί την απόρριψη στα 16.
3. Γίνε ο «Θερμοστάτης», όχι ο Επισκευαστής: Ο ρόλος σου δεν είναι να φτιάχνεις τα πάντα, αλλά να είσαι η ήρεμη παρουσία δίπλα του. Αντί να λύσεις το πρόβλημα, κάθισε δίπλα του και πες: «Βλέπω ότι σε δυσκολεύει αυτό. Είναι εντάξει να θυμώνεις. Είμαι εδώ αν με χρειαστείς, αλλά πιστεύω ότι μπορείς να βρεις μια άκρη».

Τα παιδιά μας δεν χρειάζονται έναν δρόμο στρωμένο με ροδοπέταλα. Χρειάζονται έναν γονιό που μπορεί να αντέξει να τα βλέπει να πέφτουν, ξέροντας βαθιά μέσα του ότι έχουν τη δύναμη να ξανασηκωθούν.