Σε μια καθημερινότητα γεμάτη φροντιστήρια, τάμπλετ και προγράμματα, έχουμε ξεχάσει τη σημασία παιχνιδιού: Δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη

Οι περισσότεροι έχουμε τα ίδια βιώματα. Οι καλοκαιρινές μου μέρες ήταν ατελείωτες. Χωρίς κινητά, χωρίς τάμπλετ, χωρίς οργανωμένες δραστηριότητες. Απλώς έπαιζα. Έφτιαχνα καλύβες, κυνηγούσα πεταλούδες, έστηνα φανταστικούς κόσμους στην αυλή. Ήμουν απορροφημένη.

Σήμερα, κοιτάω το παιδί μου και νιώθω ένα σφίξιμο. Το πρόγραμμά του είναι γεμάτο: σχολείο, ξένες γλώσσες, αθλητικές δραστηριότητες. Όταν του μένει ελεύθερος χρόνος, καταλήγει συχνά μπροστά σε μια οθόνη. Κι όταν του λέω «παίξε», με κοιτάζει με αμηχανία. Γιατί; Γιατί έχουμε ξεχάσει τη σημασία παιχνιδιού.

Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: Τα παιδιά μας παίζουν λιγότερο από ποτέ. Και αυτό δεν είναι απλώς μια χαμένη παιδική ανάμνηση. Είναι ένα τεράστιο πρόβλημα για την υγιή τους ανάπτυξη.

Η «αντίφαση» των γονιών: Λέμε ένα, κάνουμε άλλο

Μια πρόσφατη έρευνα έδειξε κάτι πολύ ενδιαφέρον. Οι γονείς δηλώνουν ότι θεωρούν το ελεύθερο παιχνίδι ζωτικής σημασίας για τα παιδιά τους. Λένε ότι προτιμούν τα παραδοσιακά παιχνίδια (τουβλάκια, παζλ) από τα ηλεκτρονικά. Κι όμως, όταν τους παρατηρούν να παίζουν με τα παιδιά τους, οι περισσότεροι χρησιμοποιούν και τα δύο, με τα ηλεκτρονικά να έχουν συχνά την τιμητική τους.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί ζούμε σε μια κοινωνία που έχει εμμονή με την «απόδοση». Νιώθουμε ότι κάθε στιγμή πρέπει να είναι «παραγωγική», να «μαθαίνει» κάτι στο παιδί μας. Το παιχνίδι, το αδόμητο, ελεύθερο παιχνίδι, το βλέπουμε σαν πολυτέλεια.

Γιατί η σημασία παιχνιδιού είναι ζωτικής σημασίας για τον εγκέφαλο

Το παιχνίδι δεν είναι απλώς «χάσιμο χρόνου». Είναι το «καύσιμο» του εγκεφάλου.

• Χτίζει εκτελεστικές λειτουργίες: Το παιχνίδι είναι το καλύτερο σχολείο για την επίλυση προβλημάτων, την δημιουργικότητα, τη ρύθμιση των συναισθημάτων και τον έλεγχο της συμπεριφοράς.
• Μειώνει το στρες: Σε έναν κόσμο γεμάτο άγχος, το παιχνίδι κάνει τον κόσμο να φαίνεται πιο διαχειρίσιμο και ασφαλή.
• Ενισχύει τη γλώσσα και την κοινωνικότητα: Μέσα από το παιχνίδι, τα παιδιά μαθαίνουν να επικοινωνούν, να διαπραγματεύονται, να μοιράζονται και να αναπτύσσουν την ενσυναίσθηση.

4 στρατηγικές για να επαναφέρεις τη σημασία παιχνιδιού στη ζωή του παιδιού σου

Κατανόησε ότι τα παιδιά μαθαίνουν παίζοντας: Αυτό δεν είναι απλώς μια φολκλορική σοφία. Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο. Το παιχνίδι ενισχύει την ανάπτυξη του εγκεφάλου, τις γλωσσικές δεξιότητες, τη δημιουργικότητα και την κοινωνικο-συναισθηματική ωρίμανση.

Ξεχώρισε το «μαθαίνω παίζοντας» από το «μαθαίνω για το σχολείο»: Και τα δύο έχουν αξία, αλλά εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς. Το παιχνίδι είναι για εξερεύνηση, φαντασία και ανακάλυψη, με τον δικό του ρυθμό. Το να του δείχνεις flashcards ή να του δίνεις εκπαιδευτικά παιχνίδια είναι μελέτη, όχι παιχνίδι.

Δημιούργησε ευκαιρίες για κάθε είδος παιχνιδιού:

Ελεύθερο παιχνίδι (unstructured play): Άφησέ το να βαρεθεί! Η βαρεμάρα είναι η μήτρα της δημιουργικότητας.

Παιχνίδι στην ύπαιθρο: Η φύση είναι το καλύτερο γυμναστήριο και το καλύτερο εργαστήριο.

Παιχνίδι με άλλα παιδιά: Για να μάθει τους κοινωνικούς κώδικες.

Παιχνίδι με εσένα: Είναι η καλύτερη ευκαιρία για σύνδεση, για να το παρατηρήσεις, για να ενισχύσεις την περιέργειά του.

Προσοχή στον χρόνο οθόνης: Ειδικά για παιδιά κάτω των δύο ετών, η χρήση οθόνης πρέπει να είναι μηδενική. Για τα μεγαλύτερα, όρια και συζήτηση.

Παίξτε μαζί

Σε μια κουλτούρα που έχει εμμονή με την «απόδοση», είναι εύκολο να θυσιάσουμε τη σημασία παιχνιδιού στο βωμό της «σχολικής ετοιμότητας». Αλλά οι ειδικοί μάς λένε ότι κάνουμε λάθος.

Το παιχνίδι δεν είναι πολυτέλεια. Είναι θεμελιώδης ανάγκη. Είναι ο τρόπος που τα παιδιά μας κατανοούν τον κόσμο, αναπτύσσουν κρίσιμες γνωστικές και κοινωνικές δεξιότητες και χτίζουν ανθεκτικότητα απέναντι στο στρες.

Η συνταγή είναι απλή: Παίξτε με το παιδί σας κάθε μέρα. Αφήστε το να σας οδηγήσει. Δώστε του χρόνο, χώρο και άδεια να εξερευνήσει, να φανταστεί και να ανακαλύψει. Ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλός του – και ο μελλοντικός του εαυτός – θα σας ευχαριστήσουν.