Προσοχή: Τα παιδιά δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να συγκεντρωθούν – και δεν είναι δικό τους το φταίξιμο… δείτε πώς να τα βοηθήσετε

«Δεν μπορώ να συγκεντρωθώ, μαμά». Αν το ακούς συχνά, μη βιαστείς να το κατηγορήσεις για έλλειψη πειθαρχίας. Ζούμε σε έναν κόσμο που έχει σχεδιαστεί για να μας αποσπά την προσοχή. Δες γιατί το παιδί σου δυσκολεύεται να μείνει προσηλωμένο και πώς μπορείς να το βοηθήσεις να ανακτήσει την συγκέντρωση παιδιών του.

Ως γονείς, ζούμε σε έναν διαρκή αγώνα. Παλιά, θυμάμαι τους γονείς μας να λένε «εμείς στην ηλικία σας…». Τώρα, είμαστε εμείς αυτοί που αναρωτιόμαστε: «Γιατί το παιδί μου δεν συγκεντρώνεται όπως εγώ; Γιατί το σχολείο του φαίνεται πιο δύσκολο; Γιατί είναι συνέχεια εκνευρισμένο;».

Η πρώτη μας αντίδραση είναι συχνά να το κατηγορήσουμε: «Δεν προσπαθεί αρκετά. Χρειάζεται περισσότερη πειθαρχία. Του αρέσει να τεμπελιάζει». Όμως, η αλήθεια είναι πολύ πιο περίπλοκη. Η συγκέντρωση παιδιών δεν είναι ένα ηθικό χαρακτηριστικό. Είναι μια ικανότητα του εγκεφάλου, η οποία διαμορφώνεται βαθιά από το περιβάλλον στο οποίο ζούμε.

Και το περιβάλλον της παιδικής ηλικίας έχει αλλάξει δραματικά.

Η μέσα στο σπίτι γεμάτη οθόνες, παιδική ηλικία

Η μεγαλύτερη αλλαγή είναι απλή, αλλά βαθιά: Τα παιδιά μας ζουν πλέον μεγάλο μέρος της ζωής τους μέσα σε τέσσερις τοίχους, και συχνά, μπροστά σε μια οθόνη.

Τα παιδιά 8-12 ετών περνούν κατά μέσο όρο 4-6 ώρες την ημέρα με ψηφιακές συσκευές.

Οι έφηβοι μπορεί να φτάσουν και τις 9 ώρες ή περισσότερο.

Αυτή η υπερβολική έκθεση δεν είναι αθώα. Οι έρευνες τη συνδέουν με σωματική και ψυχολογική καταπόνηση: διαταραχές διάθεσης, άγχος, προβλήματα ύπνου και φυσικά, μειωμένο χρόνο παιχνιδιού σε εξωτερικούς χώρους.

Το βάρος που «λυγίζει» τον εγκέφαλο

Από ψυχολογικής άποψης, η προσοχή είναι πεπερασμένη. Ο εγκέφαλος μπορεί να φιλτράρει μόνο ένα συγκεκριμένο όγκο ερεθισμάτων πριν εξαντληθεί.

Η ζωή σε εσωτερικούς χώρους, γεμάτη οθόνες, σημαίνει συνεχή εισροή πληροφοριών:

• Ειδοποιήσεις από εφαρμογές.
• Μόνιμος θόρυβος στο παρασκήνιο.
• Ατελείωτο scrolling.
• Ψηφιακό multitasking.
• Λιγότερα φυσικά διαλείμματα.

Όταν το γνωστικό φορτίο παραμένει υψηλό όλη μέρα, τα παιδιά δεν λαμβάνουν την αποκατάσταση που χρειάζεται το νευρικό τους σύστημα. Η έλλειψη συγκέντρωσης παιδιών συχνά δεν είναι πείσμα. Είναι κορεσμός.

Ο ύπνος, το μπλε φως και η «σύνδεση» του εγκεφάλου

Μια από τις πιο υποτιμημένες συνδέσεις είναι αυτή ανάμεσα στις οθόνες και τον ύπνο. Τα κινητά, τα tablet και οι τηλεοράσεις εκπέμπουν μπλε φως. Αυτό το φως, ενώ είναι καλό την ημέρα για να είμαστε σε εγρήγορση, το βράδυ καταστέλλει τη μελατονίνη, την ορμόνη που ρυθμίζει τον ύπνο.

Και όταν ο ύπνος διαταράσσεται, έχουμε ένα «ντόμινο» επιπτώσεων:

• Μειωμένη συναισθηματική ρύθμιση.
• Επιδεινωμένη συγκέντρωση παιδιών.
• Αυξημένη ευερεθιστότητα.
• Υψηλότερη αντίδραση στο στρες.

Συχνά, αυτό που μοιάζει με πρόβλημα προσοχής την ημέρα, ξεκινά ως πρόβλημα ύπνου τη νύχτα.

Το άγχος «πολεμάει» την προσοχή

Το άγχος δεν είναι κάτι ξεχωριστό από την προσοχή. Το ανταγωνίζεται. Όταν το νευρικό σύστημα ενεργοποιείται (λόγω άγχους), ο εγκέφαλος στρέφεται σε κατάσταση επιφυλακής: σκανάρει για κίνδυνο, αντιδρά, μένει σε «εγρήγορση». Αυτό καθιστά τη μάθηση και τη διαρκή συγκέντρωση παιδιών πολύ πιο δύσκολη.

Πολλά χαρακτηριστικά της σύγχρονης ζωής σε εσωτερικούς χώρους (διαταραγμένος ύπνος, μειωμένη έκθεση στο φυσικό φως, συνεχής κοινωνική σύγκριση, λιγότερες ηρεμιστικές αισθητηριακές εμπειρίες) ενισχύουν ακούσια αυτό το άγχος.

Η «θεραπεία» είναι η αποκατάσταση, όχι η πίεση

Μια από τις πιο σταθερές διαπιστώσεις στην περιβαλλοντική ψυχολογία είναι ότι ορισμένα περιβάλλοντα αποκαθιστούν την προσοχή καλύτερα από άλλα.

Το παιδί δεν ανακτά την προσοχή του μέσω της τιμωρίας ή των φωνών. Την ανακτά μέσω της αποκατάστασης.

• Χρόνος σε εξωτερικούς χώρους: Ο χρόνος στη φύση μειώνει την κόπωση του εγκεφάλου.
• Πρωινά χωρίς συσκευές: Ξεκινήστε τη μέρα χωρίς οθόνες.
• Διαλείμματα κίνησης: Μικρά διαλείμματα με παιχνίδι ή περπάτημα.
• Χόμπι που απορροφούν φυσικά την προσοχή: Ζωγραφική, κατασκευές, διάβασμα.

Πρακτικές συμβουλές για γονείς

Αν το παιδί σας δυσκολεύεται με την συγκέντρωσηή έχει προβλήματα διάθεσης, μην καταφύγετε αμέσως σε αυστηρότερους κανόνες. Δοκιμάστε να αλλάξετε το περιβάλλον.

Μην ξεκινάτε τη μέρα online: Καθόλου οθόνες την πρώτη ώρα του πρωινού.

Κανόνες για την κρεβατοκάμαρα: Καμία συσκευή στο υπνοδωμάτιο το βράδυ.

Όρια χρόνου: Θέστε λογικά όρια στον χρόνο οθόνης.

Καθημερινός χρόνος έξω: Στοχεύστε σε τουλάχιστον μία ώρα παιχνιδιού στη φύση καθημερινά.

Ο ύπνος είναι πολύτιμος: Δώστε προτεραιότητα στον ποιοτικό ύπνο. Δεν είναι πολυτέλεια, είναι θεμέλιο για την προσοχή.

Η έλλειψη συγκέντρωσηςδεν είναι πάντα αδιαφορία. Είναι συχνά ένα σήμα ότι το περιβάλλον μας έχει γίνει υπερβολικά απαιτητικό για τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλό τους. Η λύση σπάνια βρίσκεται στο «προσπάθησε περισσότερο». Βρίσκεται στο να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον όπου η προσοχή μπορεί να επιστρέψει φυσικά.

Διαβάστε ακόμα

Πώς μπορείτε να ενισχύσετε τη συγκέντρωση προσοχής ενός παιδιού – Childit