Το «ξεχασμένο» μεσαίο παιδί: Πώς η θέση στην οικογένεια διαμορφώνει τον χαρακτήρα (και τι πρέπει να προσέξουμε ως γονείς)

Είναι ο μεγάλος ο «πρωτότοκος», ο μικρός ο «κανακάρης». Και τι γίνεται με το μεσαίο παιδί; Συχνά νιώθει παραγνωρισμένο, παρεξηγημένο ή ακόμα και αποκλεισμένο. Μια νέα έρευνα ρίχνει φως στο πώς αυτή η θέση στην οικογένεια μπορεί να επηρεάσει την ψυχολογία του παιδιού σας – και τις μελλοντικές του σχέσεις.

Δεν το αμφισβητεί κανείς: Η ζωή του γονέα είναι ένας διαρκής αγώνας. Μεταξύ δουλειάς, υποχρεώσεων, ατελείωτων λιστών και της προσπάθειας να ανταποκριθούμε στις ανάγκες κάθε παιδιού, είναι εύκολο να χαθούμε. Ειδικά όταν έχουμε τρία ή περισσότερα παιδιά, η διανομή του χρόνου, της ενέργειας και της προσοχής γίνεται ένα περίπλοκο παζλ.

Και κάπου εκεί, στο κέντρο αυτού του παζλ, βρίσκεται συχνά το μεσαίο παιδί. Αυτό το παιδί, που δεν είναι πλέον το μικρότερο και δεν έχει ακόμα τα προνόμια του μεγαλύτερου, μπορεί να νιώσει ότι βρίσκεται σε ένα «κενό».

Η αθέατη «πληγή» του μεσαίου παιδιού

Οι ειδικοί στη θεραπεία οικογένειας αναφέρουν ότι, εξ ορισμού, οι γονείς έχουν συνήθως λιγότερο χρόνο, ενέργεια και πόρους για να αφιερώσουν στο μεσαίο παιδί.

• Ο πρωτότοκος, για ένα διάστημα, είναι το μοναδικό παιδί και απολαμβάνει όλη την αδιάλειπτη προσοχή.
• Ο μικρότερος συχνά «κανακεύεται» και παραμένει το «μωρό» της οικογένειας για περισσότερο χρόνο.

Το μεσαίο παιδί βρίσκεται κάπου στη μέση. Δεν είναι ούτε το ένα, ούτε το άλλο. Συχνά, δεν λαμβάνει το ίδιο επίπεδο σταθερής, εστιασμένης γονεϊκής προσοχής (attunement), ένα κρίσιμο στοιχείο για τη διαμόρφωση του ασφαλούς δεσμού προσκόλλησης (secure attachment). Αυτή η υποσυνείδητη «πληγή» μπορεί να επηρεάσει τις ρομαντικές του σχέσεις αργότερα στη ζωή, αν δεν θεραπευτεί.

Πώς η θέση του μεσαίου παιδιού διαμορφώνει τον δεσμό προσκόλλησης

Αν το μεσαίο παιδί βιώσει λιγότερη προσοχή από τους γονείς του σε σύγκριση με τα αδέρφια του, υπάρχουν δύο κοινά είδη μη ασφαλούς δεσμού προσκόλλησης που μπορεί να υιοθετήσει:

1. Αγχώδης δεσμός προσκόλλησης: Αυτό συμβαίνει όταν η προσοχή των γονέων είναι ασυνεπής. Το παιδί δεν μπορεί να προβλέψει αν οι γονείς θα είναι στοργικοί και παρόντες ή συναισθηματικά απόμακροι. Αυτή η αβεβαιότητα το αφήνει να πεινάει για προσοχή και σύνδεση. Ως ενήλικας, ένα άτομο με αγχώδη δεσμό μπορεί να γίνει κτητικό, υπερβολικά εξαρτημένο και προσκολλημένο στον σύντροφό του.
2. Αποφευκτικός δεσμός προσκόλλησης: Αν η αδιαφορία των γονέων είναι πιο σταθερή και επίμονη, το παιδί μπορεί να αναπτύξει αποφευκτικό δεσμό. Αυτά τα παιδιά μαθαίνουν να είναι εξαιρετικά αυτάρκη και ανεξάρτητα, καθώς έχουν μάθει ότι δεν μπορούν να βασίζονται στους άλλους. Ως ενήλικες, μπορεί να νιώθουν άβολα όταν οι σχέσεις γίνονται πολύ σοβαρές ή απαιτούν υπερβολική οικειότητα.

Τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς;

Η αναγνώριση αυτών των μοτίβων είναι το πρώτο βήμα. Ως γονείς, έχουμε τη δύναμη να αλλάξουμε την τροχιά.

1. Συνειδητή, αδιάλειπτη προσοχή: Προγραμματίστε χρόνο «ένας προς έναν» με το μεσαίο παιδί σας. Έστω και 10-15 λεπτά την ημέρα, όπου η προσοχή σας είναι αποκλειστικά δική του. Χωρίς κινητά, χωρίς διακοπές.
2. Αποφυγή συγκρίσεων: Μην το συγκρίνετε ποτέ με τα αδέρφια του. Κάθε παιδί είναι μοναδικό και αξίζει να αναγνωρίζεται για αυτό που είναι.
3. Δώστε του ρόλο: Ενισχύστε την αυτονομία και την υπευθυνότητά του. Δώστε του έναν συγκεκριμένο ρόλο μέσα στην οικογένεια, μια δουλειά που να είναι «δική του».
4. Επικυρώστε τα συναισθήματά του: Ακούστε το όταν μιλάει. Αναγνωρίστε τα συναισθήματά του: «Βλέπω ότι είσαι στεναχωρημένος/η που δεν πήγες πρώτος/η».
5. Ενθαρρύνετε τις φιλίες: Το μεσαίο παιδί συχνά αναπτύσσει έντονους δεσμούς φιλίας. Ενθαρρύνετέ το να καλλιεργεί αυτές τις σχέσεις, καθώς του προσφέρουν ένα σημαντικό δίκτυο υποστήριξης.
6. Η «ανακάλυψη» της μοναδικότητάς του: Βοηθήστε το να ανακαλύψει τα δικά του ταλέντα και ενδιαφέροντα, μακριά από τα αδέρφια του. Δώστε του την ευκαιρία να λάμψει με τον δικό του τρόπο.

Να θυμάστε

Η θέση του μεσαίου παιδιού στην οικογένεια δεν είναι πάντα εύκολη. Όμως, η γνώση είναι δύναμη. Αναγνωρίζοντας τις πιθανές προκλήσεις, μπορούμε ως γονείς να παρέμβουμε συνειδητά και να προσφέρουμε την απαραίτητη προσοχή και φροντίδα που χρειάζεται.

Το μεσαίο παιδί δεν είναι «ξεχασμένο». Είναι μοναδικό. Και με τη σωστή υποστήριξη, μπορεί να αναπτύξει έναν ασφαλή δεσμό προσκόλλησης και να χτίσει υγιείς, γεμάτες αγάπη σχέσεις σε όλη του τη ζωή.

5 συγκεκριμένοι κι απλοί τρόποι για να ηρεμήσετε το ανήσυχο παιδί σας – Childit