Το παιδί ουρλιάζει στο σούπερ μάρκετ; Μην πανικοβάλλεστε! 4 κινήσεις «ματ» για να σώσετε την κατάσταση (και την ψυχραιμία σας)

Είναι ο εφιάλτης κάθε γονιού: Βρίσκεσαι σε δημόσιο χώρο και ξαφνικά, το γλυκό σου αγγελούδι μεταμορφώνεται. Φωνές, κλάματα, χτυπιέται στο πάτωμα. Τα βλέμματα των περαστικών καρφώνονται πάνω σας και νιώθετε τη γη να χάνεται. Πριν θεωρήσετε ότι έχετε αποτύχει ως γονείς, διαβάστε αυτόν τον οδηγό επιβίωσης από μια ειδικό που τα έχει δει όλα.

Όλοι λίγο πολύ το έχουμε βιώσει. Δεν υπάρχει τίποτα που να δοκιμάζει τα αντανακλαστικά και τις αντοχές μας περισσότερο από ένα ξέσπασμα θυμού σε δημόσιο χώρο (το γνωστό tantrum). Εκείνη η αίσθηση πανικού που ανεβαίνει στον λαιμό, το αίσθημα ντροπής, η σκέψη «όλοι με κοιτάνε και με κρίνουν»… είναι εμπειρίες σχεδόν καθολικές για όσους μεγαλώνουν νήπια.

Ως μητέρα, έχω βρεθεί σε αυτή τη θέση αμέτρητες φορές. Έχω δει όλα τα σενάρια: από το παιδί που αρνείται να μπει στο αυτοκίνητο μέχρι εκείνο που ξαπλώνει στη μέση του διαδρόμου με τα δημητριακά ουρλιάζοντας. Και ξέρω ότι κάθε τέτοια στιγμή μοιάζει με προσωπική αποτυχία.

Όμως, σας έχω νέα: Δεν είναι αποτυχία. Είναι μια ευκαιρία. Κάθε κρίση είναι μια πρόσκληση να καταλάβετε το παιδί σας καλύτερα και να δυναμώσετε τη σχέση σας. Το μόνο που χρειάζεστε είναι ψυχραιμία και ένα σχέδιο δράσης.

Ακολουθούν τα 4 βήματα που προτείνω πάντα στους γονείς για να διαχειριστούν την «καταιγίδα» με αξιοπρέπεια και ενσυναίσθηση.

1. Αλλάξτε σκηνικό (Το καταφύγιο ασφαλείας)

Όταν ξεκινάει το «meltdown», το περιβάλλον παίζει τεράστιο ρόλο. Τα φώτα, ο θόρυβος, ο κόσμος, όλα λειτουργούν ως επιπλέον ερεθίσματα για ένα ήδη υπερφορτωμένο νευρικό σύστημα.

• Η κίνηση: Μεταφερθείτε σε έναν πιο ιδιωτικό χώρο. Στο σούπερ μάρκετ, αυτό μπορεί να είναι ένας πιο ήσυχος διάδρομος (μακριά από τα γλυκά!) ή ακόμα και η τουαλέτα. Στο πάρκο, ένα παγκάκι λίγο πιο μακριά.
• Ο στόχος: Δεν το κάνετε για να κρυφτείτε από ντροπή. Το κάνετε για να δημιουργήσετε μια «φούσκα ασφαλείας» για το παιδί.
• Το mantra: Πάρτε βαθιές ανάσες και θυμίστε στον εαυτό σας: «Δεν είναι επείγον περιστατικό. Είναι απλώς ένα συναίσθημα». Η δική σας σταθερή, ήρεμη παρουσία είναι το πιο δυνατό φάρμακο για την ταραχή του παιδιού. Αν εσείς είστε ήρεμοι, στέλνετε το μήνυμα ότι «όλα είναι υπό έλεγχο».

2. Σεβαστείτε τα σωματικά όρια (Αγκαλιά ή Απόσταση;)

Πολλοί γονείς, στην προσπάθειά τους να ηρεμήσουν το παιδί, προσπαθούν να το πάρουν αγκαλιά με το ζόρι ή να το συγκρατήσουν. Αυτό όμως δεν λειτουργεί για όλα τα παιδιά.

• Παρατηρήστε: Πόση σωματική εγγύτητα αντέχει το παιδί σας εκείνη τη στιγμή; Μερικά παιδιά ηρεμούν με μια σφιχτή αγκαλιά (deep pressure), ενώ άλλα νιώθουν παγιδευμένα και αντιδρούν χειρότερα.
• Η προσφορά: Προσφέρετε την αγκαλιά («Θέλεις μια αγκαλιά;») ή απλώς καθίστε δίπλα του στο πάτωμα.
• Η ασφάλεια: Αν το παιδί προσπαθεί να σας χτυπήσει, μην το αφήσετε, αλλά μην το ακινητοποιήσετε βίαια. Μπορείτε να βάλετε ένα μαξιλάρι ή την τσάντα σας ανάμεσά σας ως «ασπίδα», παραμένοντας κοντά του αλλά ασφαλείς.

3. Λιγότερα λόγια, περισσότερη σαφήνεια

Κατά τη διάρκεια ενός ξεσπάσματος, το λογικό μέρος του εγκεφάλου του παιδιού έχει «κατεβάσει ρολά». Δεν είναι η ώρα για διαλέξεις ή λογικά επιχειρήματα.

• Θέστε το όριο: Αν υπάρχει επικίνδυνη συμπεριφορά (π.χ. χτυπάει ή πετάει πράγματα), πείτε ήρεμα αλλά σταθερά: «Δεν θα σε αφήσω να χτυπήσεις».
• Επικυρώστε το συναίσθημα: Χρησιμοποιήστε φράσεις όπως «Ξέρω ότι είσαι αναστατωμένο», «Είμαι εδώ για να σε βοηθήσω».
• Δώστε επιλογές: Καθώς η ένταση αρχίζει να πέφτει, δώστε του πίσω την αίσθηση του ελέγχου με επιλογές που είναι αποδεκτές για εσάς.
  • «Θέλεις να καθίσεις στο καρότσι ή να με κρατήσεις από το χέρι;»
  • «Θέλεις να κρατάς εσύ τη λίστα με τα ψώνια ή να με βοηθήσεις να σπρώξω το καρότσι;» Αυτό μετατοπίζει την προσοχή του από το πρόβλημα στη λύση.

4. Διαχειριστείτε τα δικά σας συναισθήματα (Το πιο δύσκολο κομμάτι)

Το να διαχειριστείς το παιδί είναι το ένα μισό. Το άλλο μισό είναι να διαχειριστείς τον εαυτό σου. Το ξέσπασμα θυμού σε δημόσιο χώρο πυροδοτεί μέσα μας άγχος, θυμό και φόβο κριτικής.

• Μην το παίρνετε προσωπικά: Το ξέσπασμα του παιδιού δεν είναι κριτική για τις ικανότητές σας ως γονέα. Είναι απλώς ένα μικρό παιδί που δυσκολεύεται να διαχειριστεί τα συναισθήματά του.
• Αλλάξτε οπτική: Αντί να σκέφτεστε «προσπαθεί να με ντροπιάσει», σκεφτείτε «περνάει δύσκολα και χρειάζεται βοήθεια».
• Αγνοήστε το κοινό: Οι περαστικοί θα κοιτάξουν. Κάποιοι θα κρίνουν, κάποιοι θα συμπονέσουν. Εσείς έχετε την επιλογή να τους αγνοήσετε ή να απαντήσετε με ένα χαμόγελο και ένα απλό «κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε».
• Δικαίωμα εξόδου: Αν νιώσετε ότι λυγίζετε, ότι δεν αντέχετε άλλο τα βλέμματα ή τις φωνές, είναι απολύτως εντάξει να τα παρατήσετε όλα. Αφήστε το καρότσι με τα ψώνια εκεί που είναι και βγείτε έξω. Πηγαίνετε στο αυτοκίνητο. Πάρτε τον χρόνο σας για να ηρεμήσετε και οι δύο. Τα μακαρόνια μπορούν να περιμένουν. Η ψυχική σας υγεία όχι.

Θυμηθείτε: Εσείς και το παιδί σας είστε άνθρωποι. Δεν είστε ρομπότ. Θα υπάρξουν δύσκολες μέρες, θα υπάρξουν φωνές και δάκρυα. Αλλά με αυτά τα εργαλεία, θα ξέρετε ότι ακόμα και μέσα στην «καταιγίδα», κρατάτε γερά το τιμόνι της σχέσης σας.