Μήπως ήρθε η ώρα να δούμε τη δυσλεξία όχι ως πρόβλημα, αλλά ως υπερδύναμη; (Μια νέα ματιά που αλλάζει τα δεδομένα)

Ξεχάστε όσα ξέρατε για τις μαθησιακές δυσκολίες. Ένα νέο ντοκιμαντέρ και κορυφαίοι επιστήμονες έρχονται να ανατρέψουν τα δεδομένα, υποστηρίζοντας ότι η δυσλεξία δεν είναι αναπηρία, αλλά ένα σπάνιο χάρισμα που ο κόσμος μας έχει απόλυτη ανάγκη.

Αν το παιδί σας έχει διαγνωστεί με δυσλεξία, πιθανότατα έχετε περάσει ώρες αγωνίας. Στο μυαλό των περισσότερων γονιών, η λέξη αυτή είναι συνώνυμη με τη δυσκολία: δυσκολία στην ανάγνωση, δυσκολία στο σχολείο, δυσκολία στην αυτοπεποίθηση. Η καθιερωμένη άποψη της νευρολογίας βλέπει τη δυσλεξία ως μια διαταραχή, ένα «ελάττωμα» στην επεξεργασία του γραπτού λόγου.

Αλλά τι θα γινόταν αν σας λέγαμε ότι αυτή η εικόνα είναι λάθος; Τι θα γινόταν αν η δυσλεξία δεν είναι κάτι που λείπει από το παιδί σας, αλλά κάτι που έχει… παραπάνω;

Μια νέα, επαναστατική προσέγγιση, που παρουσιάζεται στο ντοκιμαντέρ “The Dyslexic Advantage”, έρχεται να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τον εγκέφαλο των δυσλεξικών ατόμων. Οι ειδικοί υποστηρίζουν πλέον ότι η δυσλεξία δεν είναι ασθένεια, αλλά ένα ξεχωριστό γνωστικό στυλ με μοναδικά πλεονεκτήματα – μια πραγματική υπερδύναμη που, αν καλλιεργηθεί σωστά, μπορεί να οδηγήσει σε σπουδαία πράγματα.

Πού υπερέχουν τα δυσλεξικά μυαλά

Οι ψυχολόγοι Fernette και Brock Eide, οι οποίοι μελετούν τη δυσλεξία εδώ και δεκαετίες, κατέληξαν σε ένα συναρπαστικό συμπέρασμα: Οι δυσλεξικοί εγκέφαλοι δεν είναι «χαλασμένοι». Είναι εξειδικευμένοι. Είναι καλωδιωμένοι να μαθαίνουν καλύτερα μέσα από την άμεση εμπειρία και όχι μέσα από την αποστήθιση κειμένων.

Αντί να εστιάζουν μόνο στα προβλήματα ανάγνωσης, οι ειδικοί ανέπτυξαν ένα νέο πλαίσιο για να χαρτογραφήσουν τα ταλέντα αυτών των παιδιών, το οποίο ονομάζουν MIND. Σύμφωνα με αυτό, τα άτομα με δυσλεξία τείνουν να διαπρέπουν σε τέσσερις τομείς:

Material Reasoning (Υλικός Συλλογισμός): Έχουν απίστευτη ικανότητα να σκέφτονται τρισδιάστατα. Μπορούν να περιστρέφουν αντικείμενα στο μυαλό τους και να κατανοούν πολύπλοκες δομές. Δεν είναι τυχαίο που πολλοί σπουδαίοι αρχιτέκτονες και μηχανικοί είναι δυσλεξικοί.

Interconnected Reasoning (Διασυνδετικός Συλλογισμός): Βλέπουν τη «μεγάλη εικόνα». Μπορούν να εντοπίσουν μοτίβα και σχέσεις ανάμεσα σε φαινομενικά ασύνδετες ιδέες, εκεί που οι άλλοι βλέπουν χάος.

Narrative Reasoning (Αφηγηματικός Συλλογισμός): Έχουν ισχυρή επεισοδιακή μνήμη. Μαθαίνουν και σκέφτονται μέσα από ιστορίες και παραδείγματα, παρά μέσα από αφηρημένες έννοιες.

Dynamic Reasoning (Δυναμικός Συλλογισμός): Μπορούν να προβλέψουν πώς θα εξελιχθεί μια κατάσταση στο μέλλον.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Robert Ballard, ο άνθρωπος που ανακάλυψε το ναυάγιο του Τιτανικού. Όπως εξηγεί στο ντοκιμαντέρ, η δυσλεξία του τού επέτρεψε να φανταστεί στο μυαλό του πώς ακριβώς θα είχαν σκορπιστεί τα συντρίμμια στον βυθό, οδηγώντας τον στην επιτυχία εκεί που άλλοι απέτυχαν.

Ένα εξελικτικό πλεονέκτημα, όχι μειονέκτημα

Γιατί όμως υπάρχει η δυσλεξία αν δυσκολεύει τόσο πολύ το διάβασμα; Η θεωρητικός της εξέλιξης Helen Taylor δίνει μια υπέροχη απάντηση: Είναι ένα εξελικτικό αντάλλαγμα (trade-off).

Σκεφτείτε το παγώνι. Η τεράστια ουρά του το δυσκολεύει να τρέξει γρήγορα (μειονέκτημα), αλλά είναι απαραίτητη για να προσελκύσει ταίρι (πλεονέκτημα). Έτσι και με τη δυσλεξία. Ο εγκέφαλος θυσιάζει την ευκολία στην αποκωδικοποίηση συμβόλων (ανάγνωση) για να κερδίσει σε δημιουργικότητα, χωρική αντίληψη και επίλυση προβλημάτων.

Τι σημαίνει αυτό για το παιδί σας;

Φανταστείτε έναν κόσμο όπου το παιδί σας δεν θα αξιολογείται με βάση αυτά που δεν μπορεί να κάνει, αλλά με βάση αυτά που μπορεί να κάνει καλύτερα από τους άλλους.

Αντί να βλέπουμε τη δυσλεξία ως στίγμα, μπορούμε να τη δούμε ως ένδειξη ενός μυαλού που λειτουργεί διαφορετικά. Αυτή η αλλαγή οπτικής μπορεί να αλλάξει τα πάντα:

Στο σχολείο: Αντί για παπαγαλία, τα παιδιά αυτά χρειάζονται εξερεύνηση, πειράματα και βιωματική μάθηση (κάτι που προσφέρουν συστήματα όπως το Montessori).

Στο σπίτι: Εστιάστε στα ταλέντα τους. Είναι καλοί στις κατασκευές; Στη ζωγραφική; Στο να λύνουν γρίφους; Ενισχύστε αυτές τις δεξιότητες.

Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τις δυσκολίες στην ανάγνωση. Η υποστήριξη και η ειδική αγωγή παραμένουν απαραίτητες. Όμως, ο στόχος δεν πρέπει να είναι μόνο να «διορθώσουμε» τις αδυναμίες τους, αλλά να τους δώσουμε τα φτερά να πετάξουν με τις δικές τους, μοναδικές δυνάμεις.

Η δυσλεξία δεν είναι το τέλος του δρόμου. Μπορεί να είναι η αρχή μιας υπέροχης, διαφορετικής διαδρομής προς την επιτυχία.