Σιμόν ντε Μποβουάρ: «Δεν γεννιέσαι γυναίκα, γίνεσαι»

Σαν σήμερα γεννήθηκε η γυναίκα που τόλμησε να πει ότι «δεν γεννιέσαι γυναίκα, γίνεσαι». Με αφορμή την επέτειο της γέννησής της, ανακαλύπτουμε πώς μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά μας –αγόρια και κορίτσια– για τη φιλοσοφία της Σιμόν ντε Μποβουάρ (9 Ιανουαρίου 1908- 14 Απριλίου 1986), με τρόπο απλό, κατανοητό και βαθιά ενδυναμωτικό.

Όταν ακούμε το όνομα «Σιμόν ντε Μποβουάρ», το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως σε πολύπλοκα βιβλία, φεμινιστικά μανιφέστα και υπαρξιστικές συζητήσεις στα καφέ του Παρισιού. Ίσως να σκεφτόμαστε ότι είναι ένα «βαρύ» θέμα, ακατάλληλο για παιδιά. Κι όμως, αν ξύσουμε την επιφάνεια, θα βρούμε ότι η καρδιά της σκέψης της αφορά κάτι που όλα τα παιδιά καταλαβαίνουν ενστικτωδώς: Την Ελευθερία και την Επιλογή.

Η Σιμόν ντε Μποβουάρ δεν μίλησε μόνο για τις γυναίκες. Μίλησε για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, να παίρνεις την ευθύνη της ζωής σου και να σέβεσαι την ελευθερία του άλλου. Σε έναν κόσμο που βομβαρδίζει τα παιδιά μας με στερεότυπα από την κούνια («τα αγόρια δεν κλαίνε», «τα κορίτσια είναι πριγκίπισσες»), η φωνή της είναι πιο επίκαιρη και αναγκαία από ποτέ.

Πώς όμως μεταφράζουμε τη φιλοσοφία της σε «παιδική γλώσσα»;

Μάθημα 1ο: «Δεν γεννιέσαι, γίνεσαι» (Το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση)

Η πιο διάσημη φράση της («Δεν γεννιέσαι γυναίκα, γίνεσαι») είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο για να μιλήσουμε στα παιδιά για τους ρόλους.

Πώς το εξηγούμε: Πείτε στο παιδί σας: «Ξέρεις, όταν γεννήθηκες, ο κόσμος είχε ήδη αποφασίσει κάποια πράγματα για σένα επειδή ήσουν αγόρι ή κορίτσι. Ότι θα σου αρέσουν τα αυτοκίνητα ή οι κούκλες, το μπλε ή το ροζ. Αλλά η Σιμόν ντε Μποβουάρ μάς έμαθε ότι εσύ είσαι ο καπετάνιος του εαυτού σου. Δεν είσαι αυτό που λένε οι άλλοι, είσαι αυτό που εσύ θα επιλέξεις να γίνεις κάθε μέρα με τις πράξεις σου».

Αυτό απελευθερώνει τα αγόρια από την πίεση να είναι πάντα «σκληρά» και τα κορίτσια από την υποχρέωση να είναι πάντα «γλυκά». Τους μαθαίνει ότι η προσωπικότητά τους είναι ένα έργο τέχνης που χτίζουν τα ίδια.

Μάθημα 2ο: Η Ελευθερία φέρνει ευθύνη

Η Μποβουάρ πίστευε βαθιά ότι είμαστε καταδικασμένοι να είμαστε ελεύθεροι. Αλλά η ελευθερία δεν σημαίνει «κάνω ό,τι μου κατέβει». Σημαίνει ότι οι επιλογές μου έχουν συνέπειες.

Πώς το εξηγούμε: Χρησιμοποιήστε καθημερινά παραδείγματα. «Είσαι ελεύθερος να μη διαβάσεις τα μαθήματά σου, αλλά αυτή η επιλογή έχει ένα αποτέλεσμα. Είσαι ελεύθερη να φας όλη τη σοκολάτα, αλλά μετά μπορεί να πονέσει η κοιλιά σου. Η Σιμόν ντε Μποβουάρ έλεγε ότι η δύναμή μας κρύβεται στο να διαλέγουμε και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για αυτό που διαλέξαμε». Έτσι, καλλιεργούμε παιδιά που δεν ψάχνουν δικαιολογίες, αλλά λύσεις.

Μάθημα 3ο: Ο «Άλλος» είμαι Εγώ

Ένα μεγάλο κομμάτι του έργου της αφορούσε τον τρόπο που βλέπουμε τους άλλους. Συχνά βλέπουμε τον εαυτό μας ως τον πρωταγωνιστή και τους άλλους ως «αντικείμενα» ή εμπόδια. Η Μποβουάρ δίδαξε την αμοιβαιότητα.

Πώς το εξηγούμε: Σε έναν καβγά μεταξύ αδερφιών ή φίλων: «Ο φίλος σου δεν υπάρχει μόνο για να παίζεις εσύ. Έχει κι αυτός τα δικά του σχέδια, τα δικά του θέλω, ακριβώς όπως κι εσύ. Για να είμαστε πραγματικά ελεύθεροι, πρέπει να θέλουμε και οι άλλοι γύρω μας να είναι ελεύθεροι. Δεν μπορείς να είσαι ευτυχισμένος αν καταπιέζεις τον φίλο σου». Είναι ένα μάθημα ενσυναίσθησης που χτίζει υγιείς μελλοντικές σχέσεις.

Γιατί αφορά και τα αγόρια;

Συχνά κάνουμε το λάθος να μιλάμε για τη Μποβουάρ μόνο στα κορίτσια. Όμως, τα αγόρια χρειάζονται τη σκέψη της εξίσου. Χρειάζονται να μάθουν ότι τα κορίτσια δεν είναι «το άλλο φύλο», μυστηριώδες και κατώτερο ή ανώτερο, αλλά άνθρωποι ισότιμοι, σύντροφοι και συνοδοιπόροι. Η φιλοσοφία της βοηθά τα αγόρια να απαλλαγούν από την τοξική αρρενωπότητα και να δουν τις γυναίκες ως ίσες, κάτι που είναι το κλειδί για τον σεβασμό.

Πρακτικές Δραστηριότητες

1. Το Κουτί των Στερεοτύπων: Γράψτε σε χαρτάκια φράσεις όπως «τα αγόρια είναι δυνατά», «τα κορίτσια μαγειρεύουν», «τα αγόρια δεν κλαίνε». Βάλτε τα σε ένα κουτί, τραβήξτε τα ένα-ένα και ρωτήστε τα παιδιά: «Είναι αυτό αλήθεια; Ποιος το αποφάσισε; Εσύ τι πιστεύεις;».
2. Διαβάστε Βιογραφίες: Υπάρχουν υπέροχα παιδικά βιβλία για τη ζωή της Σιμόν ντε Μποβουάρ (όπως στη σειρά «Μικρά Κορίτσια, Μεγάλες Ιδέες»). Διαβάστε τα μαζί πριν τον ύπνο.
3. Το Παιχνίδι της Επιλογής: Όταν το παιδί διστάζει να κάνει κάτι, ρωτήστε το: «Τι θα έκανες αν δεν φοβόσουν τι θα πουν οι άλλοι;».

Η Σιμόν ντε Μποβουάρ δεν ήθελε να την ακολουθήσουμε τυφλά. Ήθελε να μας μάθει να σκεφτόμαστε. Συστήνοντάς την στα παιδιά μας, τους δίνουμε τα πιο ανθεκτικά φτερά: Τη γνώση ότι η ζωή τους είναι στα χέρια τους και ότι έχουν τη δύναμη να την πλάσουν όπως εκείνα ονειρεύονται.

Διάβασε ακόμα

«Η νοημοσύνη είναι η ικανότητα προσαρμογής στην αλλαγή» Stephen Hawking – Childit