Γονείς, σας δίνουμε άδεια να σταματήσετε να «τρελαίνεστε» με τα αναπτυξιακά ορόσημα του παιδιού σας (και να απολαύσετε τη διαδρομή!)

Πότε μίλησε; Πότε περπάτησε; Μήπως αργεί; Η εμμονή μας με τα αναπτυξιακά ορόσημα έχει μετατρέψει τη χαρά της ανατροφής σε έναν ατελείωτο αγώνα ταχύτητας. Ήρθε η ώρα να σταματήσετε να αγχώνεστε και να εμπιστευτείτε το παιδί σας (και το ένστικτό σας).

Θυμάμαι ακόμα τον πρώτο μας παιδίατρο. Μόλις γέννησα, κάθε επίσκεψη συνοδευόταν από ένα μεγάλο έντυπο: το «Ερωτηματολόγιο Ηλικιών και Σταδίων». Μια λίστα με περίπου 11 πράγματα που έπρεπε να κάνει το μωρό μου στους 2 μήνες. Μετά στους 4. Μετά στους 6.

Κάθε φορά, ένιωθα να με διαπερνά ένα κύμα άγχους. Τα είχαμε κάνει όλα; Έβλεπε καλά; Έκανε οπτική επαφή; Γύριζε το κεφάλι του στον ήχο της φωνής μου; Το έντυπο αυτό δεν ήταν για μένα ένα εργαλείο, αλλά ένας εφιάλτης. Ένας κατάλογος με τρόπους που ήδη… αποτύγχανα ως μητέρα.

Σε έναν κόσμο που μας βομβαρδίζει με πληροφορίες (από τους mom-influencers του TikTok μέχρι τα βιβλία συμβουλών που συχνά αλληλοαναιρούνται), είναι εύκολο να χαθείς. Το κυνήγι των αναπτυξιακών ορόσημων, αυτές οι «καθαρές» λίστες του CDC, μας κάνουν να νιώθουμε ότι πρέπει διαρκώς να ελέγχουμε, να μετράμε, να συγκρίνουμε.

Κι όμως, όλο και περισσότεροι γονείς αρχίζουμε να αμφισβητούμε: Αυτή η εμμονή με τα ορόσημα, ωφελεί πραγματικά τα παιδιά μας; Ή μήπως μας κλέβει τη χαρά της στιγμής;

Τα ορόσημα: Εργαλεία, όχι διαγώνισμα

Οι ειδικοί είναι ξεκάθαροι: Τα ορόσημα είναι ένα εργαλείο, όχι ένας διαγωνισμός. Είναι ένα «στιγμιότυπο» στην αδιάκοπη, γρήγορη ανάπτυξη ενός παιδιού. Δεν είναι μια λίστα με υποχρεώσεις που πρέπει να συμπληρωθούν για να περάσει στην επόμενη τάξη.

Παλιά, το Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων (CDC) όριζε ένα ορόσημο με βάση το 50% των παιδιών. Δηλαδή, αν το 50% των παιδιών περπατούσε στους 12 μήνες, αυτό ήταν το «φυσιολογικό». Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλά παιδιά να «σημαίνονται» ως μη τυπικά, απλώς και μόνο επειδή ανήκαν στο κάτω μισό. Το 2022, το CDC αναθεώρησε τις οδηγίες του. Πλέον, ένα ορόσημο (π.χ. περπάτημα στους 12 μήνες) ορίζεται με βάση το 75% των παιδιών. Αυτό σημαίνει ότι 1 στα 4 παιδιά δεν θα «πιάσει» το ορόσημο «στην ώρα του», αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα.

Ο παιδίατρός σας γνωρίζει πως η ανάπτυξη δεν είναι μια ευθεία γραμμή. Είναι μια διαδρομή με στροφές, άλματα και μικρές στάσεις. Αυτό που τον ενδιαφέρει δεν είναι αν το παιδί σας είναι στην 50η ή 75η εκατοστιαία θέση, αλλά αν ακολουθεί μια τυπική αναπτυξιακή τροχιά.

Δεν χρειάζεται να παρακολουθείτε εσείς τα ορόσημα – Είναι δουλειά του παιδιάτρου σας

Και αυτή είναι ίσως η πιο ανακουφιστική αλήθεια: Δεν είναι δική σας δουλειά να παρακολουθείτε τα ορόσημα. Είναι δουλειά του παιδιάτρου σας. Αρκεί να πηγαίνετε το παιδί σας στις τακτικές επισκέψεις, και ο γιατρός θα κάνει την αξιολόγηση.

«Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα του ‘φυσιολογικού’», λένε οι ειδικοί. Αν το παιδί σας χρειαστεί κάποια επιπλέον υποστήριξη (π.χ. λογοθεραπεία, εργοθεραπεία), ο παιδίατρος θα σας καθοδηγήσει. Η έγκαιρη παρέμβαση είναι ένα ισχυρό εργαλείο και μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στη ζωή του παιδιού. Αλλά την ευθύνη του εντοπισμού την έχει ο ειδικός, όχι εσείς.

Η χαρά της ανατροφής χωρίς πίεση

Πολλά χρόνια μετά, συνειδητοποίησα κάτι σημαντικό: Η εμμονή με τα ορόσημα μου έκλεψε τη χαρά της στιγμής. Αντί να απολαμβάνω το μωρό μου που μπουσούλαγε, αγχωνόμουν πότε θα περπατήσει. Αντί να χαίρομαι το πρώτο του μπλα μπλα, περίμενα πότε θα κάνει ολοκληρωμένη πρόταση.

Οι ειδικοί που ασχολούνται με την υποστήριξη οικογενειών, ενθαρρύνουν τους γονείς να κάνουν ένα βήμα πίσω από αυτή τη διαρκή παρακολούθηση και σύγκριση.

• Μια μητέρα που έχει παιδί με διάγνωση αυτισμού, λέει ότι έμαθε να μην δίνει βάρος στις αξιολογήσεις ορόσημων, αλλά να εστιάζει στο παιδί της ως ολότητα.
• Μια άλλη, που διοργανώνει ομάδες γονέων, έχει θεσπίσει την πολιτική «μην ρωτάτε ηλικίες» – αφήνει τα μωρά να εξελίσσονται στον δικό τους ρυθμό.
• Μια τρίτη, ιδρύτρια βρεφονηπιακού σταθμού, αναφέρει ότι αφήνοντας τα ορόσημα, άρχισε να βλέπει τα παιδιά της για αυτό που είναι: τις ιδιαιτερότητές τους, τις μικρές τους νίκες, τη λάμψη της προσωπικότητάς τους.

Αυτό το είδος «παρατηρητικής» ανατροφής μας βοηθά να συνδεθούμε βαθύτερα με τα παιδιά μας. Να εμπιστευτούμε το ένστικτό μας και να ανταποκρινόμαστε στα δικά τους μοναδικά σημάδια, αντί σε εξωτερικά κριτήρια.

Συμπέρασμα: Απολαύστε το παιδί σας

Αν το παιδί σας περπατήσει στους 10 μήνες, υπέροχα! Αν περπατήσει στους 16, επίσης υπέροχα! Η δουλειά σας δεν είναι να το κάνετε να «πιάσει» όλα τα ορόσημα γρήγορα. Η δουλειά σας είναι να δημιουργήσετε ένα περιβάλλον αγάπης, ασφάλειας και ενθάρρυνσης όπου θα νιώθει ελεύθερο να εξερευνήσει και να αναπτύξει τις δικές του μοναδικές δεξιότητες, στον δικό του χρόνο.

Αφήστε τον παιδίατρο να κάνει τη δουλειά του με τα ορόσημα. Εσείς, απλώς απολαύστε το παιδί σας. Γιατί η παιδική ηλικία περνάει γρήγορα και οι πιο όμορφες αναμνήσεις δεν κρύβονται στις λίστες του CDC, αλλά στις αυθόρμητες στιγμές χαράς που μοιράζεστε κάθε μέρα.